Kościół św. Mikołaja w Świebodzicach i kaplica Hochbergów

Kościół św. Mikołaja w Świebodzicach: gotycka fara z XIII wieku, odbudowana po pożarze 1774 roku, z kaplicą Hochbergów z 1811 roku i wieżą z galeryjką.

Jasny kościół św. Mikołaja z czerwonym dachem i wieżą zwieńczoną baniastym hełmem, przed nim latarnia i bezlistne drzewa.
Fot. Grzegorz Godek, CC0

Na południe od rynku, wewnątrz dawnych murów, stoi gotycki kościół. Kościół św. Mikołaja był farą, czyli głównym kościołem parafialnym Świebodzic. To stąd wychodziły dawniej procesje do kościoła św. Anny w Pełcznicy, dawnej wsi, dziś dzielnicy miasta. Przy jego południowej ścianie panowie zamku Książ zbudowali kaplicę ze swoim herbem nad wejściem.

Gotycka fara starego miasta

Pierwszy kościół w tym miejscu wzmiankowano w 1228 roku. Obecny, gotycki, wzniesiono w drugiej połowie XIII wieku. Z końca tego stulecia pochodzi prezbiterium, czyli część z ołtarzem. Przykrywa je gotyckie sklepienie z krzyżujących się żeber, a od nawy oddziela półkolisty łuk.

W 1616 roku kościół rozbudowano, a w 1746 roku unowocześniono. W 1774 roku, w wielkim pożarze, który niemal doszczętnie strawił miasto, świątynia częściowo spłonęła. Odbudowa kościoła trwała do 1811 roku. Najpewniej wtedy nawę przykryto drewnianym stropem, który jest w niej do dziś. Wnętrze odnowiono w 1840 roku, a cały kościół remontowano w latach 1956–1959.

Ten wpis to rozdział przewodnika po mieścieŚwiebodzice: miasto zegarów Beckera i lnu Kramstów

Kaplica Hochbergów

Od 1509 roku, przez ponad trzy stulecia, Świebodzice należały do Hochbergów, właścicieli zamku Książ. W 1811 roku, na koniec odbudowy po pożarze, od południa dostawiono do kościoła ich kaplicę. Nad wejściem umieszczono herb rodu.

Półkoliście zamknięty portal wejścia do kaplicy Hochbergów, nad drzwiami płaskorzeźbiony herb.
Półkoliście zamknięty portal wejścia do kaplicy Hochbergów, nad drzwiami płaskorzeźbiony herb. Fot. Grzegorz Godek, CC0

W kościele stały trumny Hochbergów. W 1955 roku przeniesiono je do grobowca Kramstów, rodu świebodzickich przemysłowców lnu, na cmentarzu komunalnym.

Wieża, druga kaplica i wyposażenie

Od północy do nawy przylega druga, ośmioboczna kaplica Bożego Grobu. Od zachodu stoi kwadratowa wieża, podparta u dołu ukośnymi filarami. Jej najwyższe piętro ma zaokrąglone narożniki, a całość wieńczy baniasty hełm z galeryjką. Dachy nawy i prezbiterium są dwuspadowe, kryte dachówką.

Ołtarz główny i ambona pochodzą z 1850 roku. Ołtarze boczne i organy zbudowano po 1811 roku, gdy kończono odbudowę. Najstarszym sprzętem jest chrzcielnica z XVII wieku.

Prezbiterium z żebrowym sklepieniem i złocony ołtarz główny z obrazem pośrodku.
Prezbiterium z żebrowym sklepieniem i złocony ołtarz główny z obrazem pośrodku. Fot. Grzegorz Godek, CC0

Kościół jest zwykle zamknięty. Z zewnątrz można go oglądać bez ograniczeń.

Udostępnij Facebook
Źródła

Bibliografia

  • Zabytki Sztuki w Polsce. Śląsk, Warszawa 2006

Źródła internetowe

Świebodzice: inne miejsca

Cały przewodnik po Świebodzicach

Świebodzice · 3 listopada 2026

Fabryka zegarów Gustava Beckera w Świebodzicach

Fabryka zegarów Gustava Beckera w Świebodzicach: od warsztatu z 1847 roku do milionowego zegara w 1892 roku i zachowana hala stolarni przy dworcu.

Świebodzice · 3 listopada 2026

Kościół św. Piotra i Pawła w Świebodzicach, dawny ewangelicki

Kościół św. Piotra i Pawła w Świebodzicach: późnobarokowa świątynia ewangelicka Schultzego z lat 1776–1779, z dwupiętrowymi emporami i rokokowymi organami.

Świebodzice · 3 listopada 2026

Ruiny kościoła św. Anny w Pełcznicy, dzielnicy Świebodzic

Ruiny kościoła św. Anny w Świebodzicach-Pełcznicy: gotyckie prezbiterium z kamienia polnego, opis ruiny z 1666 roku, legenda o piorunie i spór o wiek świątyni.

Świebodzice · 3 listopada 2026

Młyn Conrada w Świebodzicach i elewator z 1934 roku

Młyn Conrada w Świebodzicach-Pełcznicy: młyn z 1763 roku na wodę, parę i prąd oraz nitowany stalowy elewator z 1934 roku, zwany transatlantykiem.

Świebodzice · 3 listopada 2026

Kościół św. Franciszka w Cierniach, Świebodzice

Gotycki kościół św. Franciszka w Cierniach, dzielnicy Świebodzic: malowidło św. Krzysztofa z XIV wieku i kamienne sakramentarium z 1352 roku.

Świebodzice · 3 listopada 2026

Mury obronne w Świebodzicach: baszta i ganek przy Piłsudskiego

Mury obronne w Świebodzicach: kamienny pierścień z XIV wieku, trzy bramy zniszczone w pożarze 1774 roku i odnowiony odcinek z basztą przy ulicy Piłsudskiego.

Świebodzice · 3 listopada 2026

Pałac Kramstów w Świebodzicach, zwany zamkiem Hugona

Pałac przy Mickiewicza w Świebodzicach: zaczęty w 1858 roku przez Hugona Kramstę, dokończony przez Roberta Seidela, od 1899 roku dom sióstr de Notre Dame.

Świebodzice · 3 listopada 2026

Pałac w Cierniach: niedokończona rezydencja Hochbergów

Ruina pałacu w Cierniach w Świebodzicach: barokowa rezydencja Hochbergów z Książa, zaczęta w 1755 roku dla wdowy i porzucona po śmierci fundatorów.

Świebodzice · 3 listopada 2026

Ratusz w Świebodzicach: klasycyzm po wielkim pożarze

Ratusz w Świebodzicach: klasycystyczny gmach Christiana Friedricha Schultzego z lat 1789–1791, postawiony po pożarze 1774 roku na miejscu szachulcowego ratusza.

Świebodzice · 3 listopada 2026

Ulica Kolejowa w Świebodzicach: dzielnica przy dworcu

Ulica Kolejowa i Aleje Lipowe w Świebodzicach: dzielnica przy dworcu z 1869 roku, Dom Związku Ewangelików, neogotycka łaźnia miejska i wille.