Zabytki z tego wpisu i całej serii zobaczysz na naszej mapie →
Od strony wzgórza dwór w Drogosławiu wtapia się w zbocze tak, że jego wschodnia ściana niemal w nim znika. Od południa podpiera je masywny mur. Zwarty dom, wymurowany z łupanego czerwonego piaskowca i dziś otynkowany, miejscowi nazywali Drogosławskim Zameczkiem, po niemiecku Kunzendorfer Schlössel.
Dwór dla jednego z synów
Drogosław, dziś dzielnica Nowej Rudy, a dawniej osobna wieś, przez wiele pokoleń należał do rodu von Stillfried. Pod koniec XVI wieku Heinrich starszy von Stillfried und Rattonitz podzielił rodzinne dobra między synów i zbudował im dwory, a jeden z nich stanął w Drogosławiu, około 1600 roku. Pierwszym znanym z imienia właścicielem Drogosławia był Johannes Heinrich von Stillfried. Ożenił się z Barbarą von Tschischwitz i miał synów Heinricha i Tobiasa. Po jego śmierci w 1610 roku majątek przejął Tobias, a potem wnuk Bernhard, zmarły w 1702 roku.
Stillfriedowie mieszkali w dworze na stałe do lat 60. XVII wieku, potem już tylko od czasu do czasu. Pod koniec XVIII wieku wieś była podzielona na dwie części i tylko jedna należała do Stillfriedów. Były tu wtedy dwie siedziby pańskie. Jeszcze w 1830 roku właścicielem był Wilhelm von Stillfried.
Ten wpis to rozdział przewodnika po mieście Nowa Ruda: miasto Stillfriedów, sukienników i węgla
Ile lat ma Zameczek
Datowanie dworu nie jest pewne. Najczęściej podaje się około 1600 roku i początek XVII wieku: regularny plan domu wskazuje, że nie mógł powstać wcześniej, i przypomina dwory w Siedmiosławicach z 1609 roku i w Starej Łomnicy z drugiej dekady XVII wieku. Inne opisy podają, że murowany dwór zbudowano dopiero pod koniec XVIII wieku, w stylu późnego baroku, i że w XIX wieku częściowo strawił go ogień.
Właściciele po Stillfriedach
Od 1835 do 1945 roku dwór znów był stałą siedzibą właścicieli. Majątek przeszedł w ręce Josefa Greppiego, a w 1876 roku właścicielem był jego potomek Albert. W 1888 roku dobra kupił Edward Treutler i zarządzał nimi do początku XX wieku. Ostatnim właścicielem był Josef Gabriel, wymieniany w księgach adresowych w latach 1917, 1922 i 1930.
W 1830 roku przy dworze założono ozdobny ogród, później przekształcony w romantyczny park. Mieszkańcy chętnie przychodzili tu jeszcze pod koniec XIX wieku. Na północny wschód od dworu stała kiedyś neogotycka kamienna wieża widokowa. Nie zachowała się.
Jak wygląda
Zespół dworski leży po wschodniej stronie Włodzicy, u stóp niewielkiego wzgórza, około 2 kilometrów na północ od centrum Nowej Rudy. Budynki stoją wokół nieregularnego dziedzińca. Od wschodu jest dwór, naprzeciwko, bliżej rzeki, długi budynek stajni, stodoły i spichlerza, od północy obora, a od południa cielętnik.
Dwór jest piętrowy, prostokątny, nakryty czterospadowym dachem. Ma dwa rzędy pomieszczeń i sień pośrodku przedniego, ze schodami na piętro. Ściany wymurowano z łupanego czerwonego piaskowca, a obramienia okien z bloków tego samego kamienia. Z zewnątrz kamienia nie widać, bo od remontu w 1977 roku całe elewacje kryje tynk. Obramienia z wystającymi narożami pochodzą zapewne z przebudowy w połowie XIX wieku. Na narożnikach kalenicy dachu stoją kute stalowe maszty.
W XIX wieku i na początku XX wieku dwór co najmniej dwa razy przebudowano. Zmieniono dach, dostawiono ganek ze schodami, przerobiono obramienia okien i powiększono dwa okna na piętrze. Ganek stoi na dekoracyjnie ociosanych postumentach z piaskowca, między którymi biegnie kuta balustrada, a wyżej drewniane toczone kolumienki i deskowe ściany z oknami.
Dwuskrzydłowe drzwi wejściowe z trzeciej ćwierci XIX wieku mają przeszklenie, mosiężne klamki i kamienne obramienie. W sieni zachowało się drewniane obramienie drzwi z trójkątnym daszkiem na małych ślimacznicach. Na piętro prowadzą drewniane schody z grubymi toczonymi i rzeźbionymi tralkami. W piwnicach i na parterze są sklepienia z łupanego piaskowca i cegły. Pokój w południowo-zachodnim narożniku parteru dostał w czasie przebudowy wysoką boazerię z desek.
Po wojnie
Po II wojnie światowej dwór z folwarkiem należał najpierw do wojska, a potem do państwowego gospodarstwa rolnego. W 1977 roku przeprowadzono remont. Na piętrze wstawiono nowy strop, niżej niż pierwotny, wymieniono okna i drzwi oprócz głównych, zmniejszono powiększone wcześniej okna, a całość pokryto nowym tynkiem, który zatarł podziały z przełomu XIX i XX wieku. Wnętrza podzielono ściankami. Dwór z sąsiednim parkiem wpisano do rejestru zabytków w 1950 i w 1991 roku. Dziś mieszkają w nim lokatorzy.
Źródła
Karty ewidencyjne zabytku — Narodowy Instytut Dziedzictwa, zabytek.pl
- Dwór w Drogosławiu, oprac. Karol Guttmejer, 1998
Komentarze
Wczytywanie komentarzy…