Kościół św. Barbary w Jaworze: kaplica przy rynku

Kościół św. Barbary w Jaworze to średniowieczna kaplica przy rynku. Była magazynem żywności, warsztatem i kaplicą pogrzebową, a nad portalem stoi posąg patronki.

Jasno tynkowany kościół św. Barbary w Jaworze ze szczytem z łukowatym zwieńczeniem i dachem z dachówki, obok ulica, płacząca wierzba i trawnik z kwiatami.
Fot. Gmina Jawor, jawor.pl

Na rogu ulic św. Barbary i Lipowej, przy północno-wschodnim narożniku rynku, stoi mała, otynkowana kaplica z wysokim dachem i figurą w niszy nad drzwiami. To kościół św. Barbary , jeden z najstarszych w Jaworze. Po jego południowej stronie jest pusty plac z drzewami i trawą.

Kaplica szpitalna z XIII wieku

Kaplicę zbudowano pod koniec XIII wieku. Pierwsze wzmianki o niej mogą pochodzić z połowy tego wieku, gdy odprawiano mszę żałobną za księcia Henryka II Pobożnego. W kronice miasta pojawia się w 1311 roku. Służyła szpitalowi.

W XVI wieku, gdy kościół św. Marcina przejęli ewangelicy, kaplicę zamieniono na magazyn żywności. Wojnę trzydziestoletnią przetrwała tylko częściowo. Potem starosta Otto von Nostitz, ten sam, który odbudował zamek, kazał ją odnowić i oddać katolikom.

Ten wpis to rozdział przewodnika po mieście Jawor: drewniany Kościół Pokoju i zamek książąt jaworskich

Pożary i odbudowy

W 1729 roku, po pożarze, kaplicę gruntownie przebudowano. W 1776 roku znów spłonęła. Odbudowę z inicjatywy księdza Franza Bauderta skończono w 1786 roku, w stylu późnego baroku.

Kaplica ma plan prostokąta i jedno wnętrze. Jej ściany są z drobnych, nieregularnych kamieni i cegły, otynkowane z obu stron. Dach jest trójspadowy, a od zachodu kończy się szczytem. Do środka prowadzi kamienny portal z piaskowca, zamknięty półkolistym łukiem. Wykuto na nim datę 1729, a na zworniku, czyli najwyższym kamieniu łuku, imię „Barbara”. Nad portalem, w niszy, stoi barokowy posąg świętej Barbary, a nad nim biegnie gzymsik z datą 1691. Szczyt fasady ma łukowate zwieńczenie, po bokach płaskie kolumny i wygięte spływy.

W okienku pod dachem w zachodnim szczycie wisi mały dzwon na stalowej ramie wstawionej od zewnątrz.

Magazyn, warsztat, kaplica pogrzebowa

Na początku XIX wieku kaplica znów służyła jako magazyn i warsztat. 27 czerwca 1846 roku przekazano ją gminie katolickiej. Do 1944 roku była kaplicą pogrzebową.

W środku sufit tylko udaje sklepienie. To biała kolebka z desek przybitych do belek dachu, oddzielona od ścian ciężkim gzymsem. Od zachodu pod chórem wydzielono dwa pomieszczenia: schody na chór i składzik, a między nimi wewnętrzny przedsionek. Balustrada chóru jest z bardzo szerokich desek. W 1969 roku kaplicę odnowiono, a ksiądz Bronisław Wojtera kazał pokryć ściany prostymi malowidłami. W kaplicy stoi trzykondygnacyjny ołtarz ze sceną adoracji Dzieciątka Jezus.

Od 1978 roku w kaplicy odbywały się lekcje religii i msze dla dzieci. Po remoncie w 1987 roku znów stała się kaplicą pogrzebową. Należy do parafii św. Marcina. Po 2020 roku wyremontowano jej dach.

Udostępnij Facebook
Źródła

Karty ewidencyjne zabytku — Narodowy Instytut Dziedzictwa, zabytek.pl

Bibliografia

  • Wiesława Wilczyńska-Koper, Studium historyczno-urbanistyczne miasta Jawora, PKZ Wrocław 1980

Źródła internetowe

Komentarze

Wczytywanie komentarzy…

    Dodaj komentarz

    0 / 2000

    Jawor: inne miejsca

    Cały przewodnik po Jaworze

    Jawor · 7 listopada 2026

    Cukrownia w Jaworze: fabryka cukru od 1871 do 2004

    Cukrownia w Jaworze przy ul. Starojaworskiej działała od 1871 do 2004 roku. Zachowały się kamienno-ceglane hale z XIX wieku, w tym surownia i produktownia.

    Jawor · 7 listopada 2026

    Kamienice w Jaworze: renesansowe portale i podcienia rynku

    Kamienice w Jaworze: portal z 1569 roku z rzymskimi żołnierzami przy Legnickiej, portal z łacińskim napisem przy Chrobrego i dwie podcieniowe kamienice w rynku.

    Jawor · 7 listopada 2026

    Kościół i klasztor beginek w Jaworze

    Kościół i klasztor beginek w Jaworze stanęły po 1749 roku przy ul. Żeromskiego. Były tu szkoły, prewentorium, skład rekwizytów teatru, a dziś zbór zielonoświątkowy.

    Jawor · 7 listopada 2026

    Kościół Pokoju w Jaworze: świątynia z drewna i gliny

    Kościół Pokoju w Jaworze zbudowano w latach 1654–1655 z drewna i gliny, poza murami miasta, jak kazał cesarz. W środku cztery piętra malowanych galerii.

    Jawor · 7 listopada 2026

    Kościół św. Marcina w Jaworze: gotycka fara przy murach

    Kościół św. Marcina w Jaworze to gotycka hala z kamienia przy miejskich murach. W środku rzeźbione wsporniki, chór czeladników i epitafium z 1362 roku.

    Jawor · 7 listopada 2026

    Loża masońska w Jaworze: willa przy Armii Krajowej 7

    Loża masońska w Jaworze to willa z wieżą z lat 1869–1871. W wojnie francusko-pruskiej leżało w niej 300 rannych, a w ogrodzie stała kręgielnia długa na 30 metrów.

    Jawor · 7 listopada 2026

    Mury obronne w Jaworze i Baszta Strzegomska

    Mury obronne w Jaworze zaczęto stawiać za księcia Bolka I. Przetrwały ich fragmenty, basteja z krzyżami pokutnymi i Baszta Strzegomska, zwana grubym olbrzymem.

    Jawor · 7 listopada 2026

    Muzeum Regionalne w Jaworze w klasztorze bernardynów

    Muzeum Regionalne w Jaworze mieści się w późnogotyckim klasztorze bernardynów z 1489 roku. W kościele galeria śląskiej sztuki sakralnej, w klasztorze zbiory miasta.

    Jawor · 7 listopada 2026

    Ratusz i teatr w Jaworze: gotycka wieża i scena z 1799

    Ratusz w Jaworze ma gotycką wieżę z 1394 roku i gmach z lat 1895–1897 z wielkimi witrażami. Obok, w tym samym bloku, działa teatr, w którym grano od 1799 roku.

    Jawor · 7 listopada 2026

    Rzeźnia miejska i młyn przy Mickiewicza w Jaworze

    Rzeźnia miejska i młyn w Jaworze stoją przy ul. Mickiewicza. Rzeźnię miasto zbudowało pod koniec XIX wieku, młyn z 1898 roku napędzała woda z młynówki.

    Jawor · 7 listopada 2026

    Wieża ciśnień w Jaworze: wodociąg z 1887 roku

    Wieża ciśnień w Jaworze z 1887 roku to ceglana kolumna wysoka na 27 metrów, ze zbiornikiem w głowicy. Wodociąg zaprojektował inżynier Bernhard Salbach z Drezna.

    Jawor · 7 listopada 2026

    Zamek w Jaworze: od siedziby książąt do więzienia

    Zamek w Jaworze wyrósł z drewnianej wieży nad Nysą Szaloną. Był stolicą książąt, siedzibą czeskich starostów, a przez ponad sto lat więzieniem.

    Otwórz pełną mapę ↗