Zabytki z tego wpisu i całej serii zobaczysz na naszej mapie →
Na rogu ulic św. Barbary i Lipowej, przy północno-wschodnim narożniku rynku, stoi mała, otynkowana kaplica z wysokim dachem i figurą w niszy nad drzwiami. To kościół św. Barbary , jeden z najstarszych w Jaworze. Po jego południowej stronie jest pusty plac z drzewami i trawą.
Kaplica szpitalna z XIII wieku
Kaplicę zbudowano pod koniec XIII wieku. Pierwsze wzmianki o niej mogą pochodzić z połowy tego wieku, gdy odprawiano mszę żałobną za księcia Henryka II Pobożnego. W kronice miasta pojawia się w 1311 roku. Służyła szpitalowi.
W XVI wieku, gdy kościół św. Marcina przejęli ewangelicy, kaplicę zamieniono na magazyn żywności. Wojnę trzydziestoletnią przetrwała tylko częściowo. Potem starosta Otto von Nostitz, ten sam, który odbudował zamek, kazał ją odnowić i oddać katolikom.
Ten wpis to rozdział przewodnika po mieście Jawor: drewniany Kościół Pokoju i zamek książąt jaworskich
Pożary i odbudowy
W 1729 roku, po pożarze, kaplicę gruntownie przebudowano. W 1776 roku znów spłonęła. Odbudowę z inicjatywy księdza Franza Bauderta skończono w 1786 roku, w stylu późnego baroku.
Kaplica ma plan prostokąta i jedno wnętrze. Jej ściany są z drobnych, nieregularnych kamieni i cegły, otynkowane z obu stron. Dach jest trójspadowy, a od zachodu kończy się szczytem. Do środka prowadzi kamienny portal z piaskowca, zamknięty półkolistym łukiem. Wykuto na nim datę 1729, a na zworniku, czyli najwyższym kamieniu łuku, imię „Barbara”. Nad portalem, w niszy, stoi barokowy posąg świętej Barbary, a nad nim biegnie gzymsik z datą 1691. Szczyt fasady ma łukowate zwieńczenie, po bokach płaskie kolumny i wygięte spływy.
W okienku pod dachem w zachodnim szczycie wisi mały dzwon na stalowej ramie wstawionej od zewnątrz.
Magazyn, warsztat, kaplica pogrzebowa
Na początku XIX wieku kaplica znów służyła jako magazyn i warsztat. 27 czerwca 1846 roku przekazano ją gminie katolickiej. Do 1944 roku była kaplicą pogrzebową.
W środku sufit tylko udaje sklepienie. To biała kolebka z desek przybitych do belek dachu, oddzielona od ścian ciężkim gzymsem. Od zachodu pod chórem wydzielono dwa pomieszczenia: schody na chór i składzik, a między nimi wewnętrzny przedsionek. Balustrada chóru jest z bardzo szerokich desek. W 1969 roku kaplicę odnowiono, a ksiądz Bronisław Wojtera kazał pokryć ściany prostymi malowidłami. W kaplicy stoi trzykondygnacyjny ołtarz ze sceną adoracji Dzieciątka Jezus.
Od 1978 roku w kaplicy odbywały się lekcje religii i msze dla dzieci. Po remoncie w 1987 roku znów stała się kaplicą pogrzebową. Należy do parafii św. Marcina. Po 2020 roku wyremontowano jej dach.
Źródła
Karty ewidencyjne zabytku — Narodowy Instytut Dziedzictwa, zabytek.pl
- Kościół św. Barbary w Jaworze, oprac. Jarosław Dobrowolski, 1982
Bibliografia
- Wiesława Wilczyńska-Koper, Studium historyczno-urbanistyczne miasta Jawora, PKZ Wrocław 1980
Komentarze
Wczytywanie komentarzy…