Zabytki z tego wpisu i całej serii zobaczysz na naszej mapie →
Przy ulicy Żeromskiego, na południowym skraju dawnego miasta, stoi skromny barokowy kościół z ośmioboczną wieżyczką na dachu, a obok niego niewielki klasztor. Ulica schodzi tu lekko z rynku i przed kościołem rozszerza się w mały trójkątny placyk. Na wprost fasady klasztoru wychodzi ulica Krótka.
Siostry na posesji Hochbergów
Zakonnice przybyły do Jawora na początku XVIII wieku. Najpierw miały dom przy dzisiejszej ulicy Staszica. Nazywano je beginkami, a czasem franciszkankami. W połowie XVIII wieku kupiły od hrabiów Hochbergów posiadłość przy dzisiejszej ulicy Żeromskiego razem z dwoma sąsiednimi domami i za zgodą króla zaczęły budowę kościoła i klasztoru. 20 lipca 1749 roku klasztor przeniesiono w nowe miejsce.
Ten wpis to rozdział przewodnika po mieście Jawor: drewniany Kościół Pokoju i zamek książąt jaworskich
Kościół z wieżyczką widoczną z rynku
Kościół zbudowano z łamanego kamienia i cegły i otynkowano. Stoi na planie prostokąta, a ołtarz jest zwrócony na północ, zgodnie z siatką ulic. Wnętrze jest jedną salą. Część z ołtarzem nie jest wyodrębniona, zamyka ją prosta ściana. Od zachodu jest chór na szerokim łuku, z balustradą o lekko wybrzuszonej linii.
Na dwuspadowym dachu z dachówki ułożonej w koronkę stoi ośmioboczna wieżyczka kryta miedzią. Widać ją z rynku. Fasada ma jedną oś: na dole drzwi w kamiennym portalu i okno nad nimi, a po bokach pary płaskich kolumn przy ścianie. Drzwi wejściowe zdobią nakładane płyciny o falistych kształtach.
Ściany we wnętrzu dzielą płaskie kolumny w stylu jońskim, ustawione po trzy. Na sklepieniach profilowane listwy obramowują pola o fantazyjnych, krzywych kształtach. W ścianie za ołtarzem jest wnęka na obraz, ujęta dwiema kolumnami, które dźwigają bogaty, przerwany gzyms. Zachowały się z niego resztki barokowego ołtarza. Pod podłogą jest krypta grobowa, do której nie ma wejścia.
Klasztor: szkoły, książki i chorzy na płuca
Klasztor przylega do kościoła od południa. Był z nim połączony na poziomie nawy i chóru. To niewielki, murowany budynek z prostą fasadą bez ozdób. Wnętrze ma za to sklepienia. W piwnicy są nieregularne sklepienia w kształcie półwalca z wcięciami. W sieni na parterze żebra ułożone na krzyż tworzą na sklepieniu siatkę. Klatkę schodową i dwa frontowe pomieszczenia nakrywają sklepienia krzyżowe. Elewacje klasztoru dostały obecny wygląd zapewne w latach 20. XX wieku.
W latach 1812–1847 w klasztorze mieściła się ewangelicka szkoła dla dziewcząt, a później, do 1904 roku, szkoła katolicka. W 1905 roku na parterze urządzono bibliotekę i czytelnię, a na piętrze prewentorium dla chorych na płuca.
Rekwizyty, meble i mieszkania
W 1928 roku zespół odnowiono, ale w latach międzywojennych kościół służył już za skład rekwizytów teatralnych. Po II wojnie światowej najpierw stał pusty i był zapleczem pobliskiego targowiska. Potem urządzono w nim sklep meblowy, a następnie magazyn mebli.
Klasztor w 1956 roku gruntownie wyremontowała jaworska Fabryka Narzędzi Rolniczych i przerobiła go na mieszkania dla swoich pracowników. Kościół należy dziś do Kościoła Zielonoświątkowego, do zboru Anastasis.
Na tyłach zespołu jest obszerny plac o charakterze parku. Około 60 metrów od klasztoru stoją duży budynek szkoły w stylu neogotyckim i ceglany, późnogotycki kościół dawnego klasztoru bernardynów z wysoką wieżą.
Źródła
Karty ewidencyjne zabytku — Narodowy Instytut Dziedzictwa, zabytek.pl
- Kościół beginek w Jaworze, oprac. Jarosław Dobrowolski, 1982
- Klasztor beginek w Jaworze, oprac. Jarosław Dobrowolski, 1982
Bibliografia
- Wiesława Wilczyńska-Koper, Studium historyczno-urbanistyczne Jawora, PKZ Wrocław 1980
Komentarze
Wczytywanie komentarzy…