Willa Cohnów w Dzierżoniowie, dziś Muzeum Miejskie

Na witrażu nad główną klatką schodową willi przy Świdnickiej 30 wpisano datę 1897. To najpewniej rok, w którym skończono budowę. Pałacyk postawiono dla Hermanna Cohna, współzałożyciela firmy Cohn Gebrüder, jednej z pierwszych mechanicznych tkalni w Dzierżoniowie. W końcu XIX wieku miasto stało na przemyśle włókienniczym, a fabrykanci budowali swoje domy na zachód od starego miasta, przy drodze do Świdnicy.

Rezydencja fabrykanta

Willa stoi kilkaset metrów na północny zachód od rynku, przy ulicy Świdnickiej, blisko wylotu ulicy Kościuszki. Od północy i od zachodu otacza ją park z różnymi gatunkami drzew. Po północno-wschodniej stronie, prostopadle do willi, stoi dawna oficyna, czyli budynek pomocniczy. Willa i oficyna powstały razem, przed 1897 rokiem. W willi mieściła się rezydencja fabrykanta, a także pomieszczenia do użytku publicznego. Posesję otaczały park i ogrodzenie w stylu nawiązującym do dawnych epok.

To podmiejska rezydencja w zieleni, która miała podkreślać pozycję właściciela, przemysłowca z ambicjami. Przy Świdnickiej i w sąsiednich ulicach stoi więcej willi z tamtych lat.

Ten wpis to rozdział przewodnika po mieścieDzierżoniów: sukiennicy, fabrykanci i młyn Hilberta

Czerwona cegła, piaskowiec i drewniane belki

Bryła ma kształt prostopadłościanu z wieżą na narożniku. Willa jest podpiwniczona i ma dwie kondygnacje. Dach o wielu połaciach przecinają okienka poddasza i kominy, a elewacje są celowo nierówne, z wysuniętymi częściami i bogatym detalem. Budowla łączy kilka historycznych stylów naraz: formy romańskie, renesansowe i barokowe, tak jak to było w modzie u schyłku XIX wieku.

Ściany zbudowano z pełnej cegły i obłożono z zewnątrz czerwoną cegłą klinkierową oraz cegłą glazurowaną. Detale wykonano z piaskowca. W szczycie i na zwieńczeniu jednej z wież widać drewnianą konstrukcję szkieletową: belki wypełnione tynkiem, z ukośnymi zastrzałami ułożonymi w ozdobny wzór. Okna mają różne kształty, kute kraty i kolorowe szybki witraży.

Wnętrza są jeszcze bogatsze. Ściany wykończono drewnianą boazerią, marmurem i dekoracjami z gipsu, a sufity mają drewniane belki i malowane ozdoby. Główna klatka schodowa ma wielki witraż i drewnianą ażurową balustradę z rzeźbieniami w duchu renesansu. Część tych rzeźbień w drewnie zrekonstruowano przy jednym z remontów.

Podczas remontu sal przeznaczonych na wystawy czasowe na suficie dawnej jadalni niespodziewanie odkryto fresk. Wykorzystano w nim ornament przypominający zwinięte metalowe okucia. W tej samej sali przetrwały oryginalne dekoracje z gipsu, którym przy konserwacji przywrócono złocenia. W pomieszczeniu, które pierwotnie było zapewne gabinetem albo biblioteką, urządzono salon mieszczański z meblami z końca XIX wieku.

Od harcerzy do muzeum

Po 1945 roku willę upaństwowiono i przekazano miastu. Od tamtej pory służyła kulturze i oświacie. W latach osiemdziesiątych XX wieku mieściła się tu komenda hufca ZHP i ognisko pracy pozaszkolnej, później ognisko kształcenia artystycznego Dzierżoniowskiego Ośrodka Kultury. Od października 2004 roku piętro zajęła Izba Regionalna, a niedługo potem siedzibę znalazło tu Towarzystwo Miłośników Dzierżoniowa.

W 1979 roku przebudowano poddasze i piwnice. Część okien przemurowano, a taras przy elewacji północno-zachodniej rozebrano. W 2001 roku odnowiono kamienną balustradę balkonu. W 2011 roku willa stała się pełnoprawnym muzeum. Muzeum Miejskie Dzierżoniowa mieści się pod adresem Świdnicka 30.