Stare wille letniskowe Sulejówka

Kiedy w 1910 roku wśród sosnowych lasów zatrzymał się pierwszy pociąg, Sulejówek zaczął się zapełniać drewnianymi i murowanymi willami letniskowymi. Warszawiacy przyjeżdżali tu na lato, kupowali zalesione parcele i stawiali domy z werandami. Takie drewniane letniska ciągnęły się wzdłuż podwarszawskich linii kolejowych, a poeta Konstanty Ildefons Gałczyński ukuł na nie później nazwę “świdermajer”, złożoną z nazwy podwarszawskiej rzeki Świder i mieszczańskiego stylu biedermeier. Większość willi Sulejówka nie ma głośnych nazwisk w metryce, ale prawie każda ma swoją rodzinę, która ją postawiła, i swoją historię z czasów, gdy państwowy przydział lokali dzielił letnie salony na mieszkania.

Drewniane wille zrębowe

Najstarsze domy stawiano z drewna: z poziomych sosnowych bali wiązanych w narożach na zamek. Taki jest dom przy Wilsona 14 , wzniesiony na początku XX wieku prawdopodobnie dla rodziny Bukojewskich. Wyróżnia go klatka schodowa zakończona tarasem widokowym w formie wieżyczki. Po wojnie kwaterunek, czyli państwowy przydział mieszkań, podzielił go na sześć lokali.

Przy Rozwadowskiego 7 stoi drewniana willa, którą tuż przed wybuchem drugiej wojny światowej postawił jako dom letniskowy Franciszek Wojciechowski. W czasie okupacji urządzono w niej szpital polowy, a po wojnie zajął ją kwaterunek. Dom przy Piaskowej 7 , z drewnianym korpusem i murowanymi dobudówkami szczytowymi, wzniosła około 1935 roku rodzina Bocheńczuków. Najstarszy z tej grupy jest zrębowy dom przy Akacjowej 6 , którego ściany w dolnej części z czasem podmurowano.

Murowane wille międzywojenne

Obok drewnianych domów rosły wille murowane z cegły, w oszczędnym eklektyzmie. Dwie z nich miały imiona wypisane na elewacji. Willa przy Kombatantów 38 , postawiona na początku XX wieku i rozbudowana w 1928 roku o dwukondygnacyjną część wschodnią przez warszawskie biuro budowlane, otrzymała wtedy nazwę “Podlasianka”. Przez jej księgę właścicieli przewinęło się w ciągu kilku dekad co najmniej sześć rodzin. Willa przy Świętochowskiego 44 powstała jako domek letniskowy rodziny Szałkiewiczów; kiedy w latach pięćdziesiątych ją powiększano, w szczycie dachowej wystawki umieszczono napis “WALERIANKA”, od którego dom bywa nazywany.

Skromniejsze, ale z tej samej rodziny są dwie kolejne. Murowaną willę przy Głowackiego 23 zbudowano w 1932 roku; ma taras i balkon wsparte na toskańskich kolumnach oraz cementowe tralki balustrad. Dom przy 11 Listopada 185 , wzniesiony na początku XX wieku, po wojnie również trafił pod kwaterunek, a po latach wrócił do rodziny prawowitych właścicieli.

O podobnym paśmie drewnianych domów letniskowych, stawianych przy kolei na przełomie XIX i XX wieku, pisaliśmy przy drewnianych willach Wołomina i drewnianych willach Józefowa nad Świdrem.

Wszystkie zabytki opisywane na blogu zaznaczyliśmy na naszej interaktywnej mapie.