Kiedy Aleksandra Piłsudska szukała działki pod Warszawą, Sulejówek podpowiedział jej ktoś, kto już tu mieszkał: Jędrzej Moraczewski. Był postacią, która na kartach podręczników pojawia się na krótko i wysoko, a w Sulejówku została na całe ćwierć wieku. Jego dom stoi przy 11 Listopada 139 i nosi nazwę dworku Siedziba.
Pierwszy premier, potem sąsiad
Moraczewski urodził się w 1870 roku. Z wykształcenia był inżynierem po politechnice we Lwowie, z przekonań socjalistą, działaczem PPS. Kiedy w listopadzie 1918 roku odradzała się Polska, stanął na czele pierwszego rządu niepodległego państwa. Utrzymał się na tym stanowisku niecałe dwa miesiące, do stycznia 1919 roku.
W 1920 roku Moraczewski zamieszkał w Sulejówku razem z żoną Zofią i został tu do końca życia. Angażował się w sprawy miasteczka, działał w miejscowym stowarzyszeniu. Zginął 5 sierpnia 1944 roku, trafiony odłamkiem.
To jeden z rozdziałów naszego przewodnika w mieście SulejówekEklektyczna willa z 1911 roku
Sam budynek jest starszy od swoich najsłynniejszych mieszkańców. Postawiono go w 1911 roku dla rodziny Smosarskich, a Moraczewscy byli jego właścicielami od 1920 roku przez ponad trzy dekady. W 1934 roku dobudowano do niego werandy.
To parterowy, murowany z czerwonej cegły dom w duchu eklektyzmu, stylu łączącego detale z różnych epok, nakryty dwuspadowym dachem ze wstawką od frontu. Na osi elewacji frontowej wysuwa się prostokątny taras z balustradą wspartą na niskich, ceglanych słupkach zwieńczonych stożkowymi czapami. Boczne szczyty obito pionowymi deskami, a na jednym z nich zachowała się listwowa dekoracja w kształcie promienistego słoneczka. Drewniane werandy przy szczytach dzielą się na dwie strefy: u dołu ozdobne słupki balustrady, wyżej okna z drobnym podziałem szyb. W dawnym salonie stał kaflowy piec z dekoracyjnym gzymsem, w pokojach ułożono parkiety w jodełkę, a na poddasze prowadzą kręcone drewniane schody z ażurową poręczą.
Wszystkie zabytki opisywane na blogu zaznaczyliśmy na naszej interaktywnej mapie.
Sulejówek — inne miejsca
- Dworek Milusin, dom Piłsudskiego w Sulejówku Dworek Milusin w Sulejówku, dar żołnierzy dla Józefa Piłsudskiego i jego dom w latach 1923-1926. Dziś Pomnik Historii i Muzeum Marszałka.
- Willa Dewajtis, dziś Urząd Miasta Sulejówek Willa Dewajtis w Sulejówku, eklektyczna willa z lat 20. XX wieku z narożną wieżyczką, w której dziś urzęduje Urząd Miasta. Przy Dworcowej 55.
- Stare wille letniskowe Sulejówka Wille letniskowe Sulejówka: drewniane domy zrębowe i murowane wille z początku XX wieku, od Podlasianki po Waleriankę, i ludzie, którzy je stawiali.
- Willa Bzów i Otradno, domy żołnierskie w Sulejówku Willa Bzów i willa Otradno w Sulejówku, domy żołnierskie przy dworku Milusin: adiutantówka Piłsudskiego i mieszkania legionistów, dziś część muzeum.
Źródła
Karty ewidencyjne zabytku — Narodowy Instytut Dziedzictwa, zabytek.pl
- Dworek Siedziba w Sulejówku, oprac. Wojciech Pietrzak, 2006