Pałac Dernałowiczów w Mińsku Mazowieckim

Pałac Dernałowiczów w Mińsku Mazowieckim stoi w parku przy ulicy Warszawskiej 173 , nad rzeczką Srebrną. Nosi nazwisko rodziny, która trzymała go najdłużej, ale zbudowało go i przebudowywało kilka innych. Ten budynek przeżył każdego ze swoich właścicieli.

Dwór, który rósł z każdym właścicielem

Miasto założono w 1421 roku, a rezydencja przechodziła potem z rodziny do rodziny razem z tytułem do dóbr: Mińscy, Wolscy, Warszyccy, Opalińscy, Borzęccy, Jezierscy. Pierwszy dwór postawił w tym miejscu w XVII wieku Stanisław Warszycki. W XVIII wieku przebudował go Leon Opaliński, który dostawił między narożnikami piętrowe, otwarte ganki wsparte na łukach i zostawił po sobie piaskowcowy, rokokowy kominek w sieni.

Dzisiejszy, klasycystyczny kształt to dzieło Stanisława Jezierskiego z lat 1825-1829. Zamurował wtedy te ganki, dobudował po bokach dwa lekko wysunięte przed mur skrzydła i podwyższył pałac o niskie piętro, cofnięte w głąb tak, że nad parterem powstały odkryte tarasy. To jego wersję pałacu oglądamy dziś od frontu: jedenaście okien w rzędzie, a środek ujęty rzędem płaskich, przyściennych filarów.

Dernałowiczowie i zawalony narożnik

W 1870 roku dobra kupił od Jezierskich Seweryn Michał Doria-Dernałowicz. Jego rodzina utrzymała pałac aż do 1944 roku, a według miejscowych przekazów bywali tu z wizytą Henryk Sienkiewicz, Stefan Żeromski i Józef Piłsudski.

Zanim jeszcze Dernałowiczowie przejęli majątek, przed 1855 rokiem zawalił się południowo-zachodni narożnik pałacu. To oni, w 1888 roku, podjęli się odbudowy. Koniec rządów rodziny przyszedł razem z końcem wojny: ostatni dziedzice, Tadeusz i Jerzy, stracili pałac, który przejęło Państwowe Gospodarstwo Rolne.

Park nad Srebrną

Pałac stoi w parku krajobrazowym, który założono przed 1828 rokiem w miejsce wcześniejszego, regularnego ogrodu z równo wytyczonymi alejkami. Ostateczny kształt nadano mu w 1867 roku. Uregulowano wtedy brzegi stawów, lekko je spiętrzono, a nurt rzeki rozdzielono na dwa równoległe kanały. Zieleń wokół rezydencji jest więc mniej więcej tak stara jak jej klasycystyczna fasada.

Pałac Dernałowiczów dzisiaj

Po wojnie w pałacu urządzono najpierw szkołę. Po remoncie w 1980 roku budynek dostał funkcje, które pełni z grubsza do dziś: mieści się w nim Miejski Dom Kultury, a bywały tu też biblioteka i restauracja. Rodziny, które przez pięć wieków wpisywały się w kolejne przebudowy, dawno się rozeszły, a ich rezydencja pracuje teraz dla całego miasta.

Wszystkie zabytki opisywane na blogu zaznaczyliśmy na naszej interaktywnej mapie.