Na starym cmentarzu w Ciechanowie, w dzielnicy Glinki przy ulicy Płońskiej, kilka alejek od siebie leżą ludzie, których za życia dzieliło wszystko. Polscy powstańcy i carscy oficerowie ze stacjonującego w mieście rosyjskiego pułku. To najstarszy zachowany cmentarz w Ciechanowie, chowano tu zmarłych już od 1828 roku.
Groby powstańców
Cmentarz pamięta dwa polskie zrywy. Spoczywa tu weteran powstania listopadowego Wojciech Petrykowski, a nieopodal weterani powstania styczniowego, August Gize i Antoni Roszko. Między nimi rozrzucone są mogiły poległych i pomordowanych w późniejszych wojnach. Wejście na cmentarz jest przy ulicy Płońskiej .
To jeden z rozdziałów naszego przewodnika w mieście CiechanówRosyjskie groby carskich oficerów
Ciechanów był miastem garnizonowym zaborcy. W latach 1897-1903 zbudowano tu carskie koszary dla 32 Kremenczuckiego Pułku Piechoty, liczącego około tysiąca dwustu żołnierzy i czterystu koni. Oficerowie, którzy tu umierali, trafiali na miejscowy cmentarz, pod prawosławne krzyże. Leżą tu między innymi podpułkownik Iwan Slipczenko, zmarły w 1906 roku, oraz dwaj młodsi oficerowie tego samego pułku, jeden zmarły w wieku trzydziestu sześciu lat, drugi zaledwie dwudziestu sześciu. Grób tego ostatniego stracił z czasem swój krzyż.
Najbardziej rzuca się w oczy nagrobek piętnastoletniej Katiuszy Stratonowicz, zmarłej w 1905 roku, zapewne córki jednego z carskich oficerów albo urzędników. Krzyż wykuto tu w formie nieociosanych bel drewna oplecionych pnączem, pod nim leży otwarta kamienna księga z imieniem dziewczynki, a całość nakrywa metalowa altanka z kutym ogrodzeniem.
Rosyjskie panowanie w mieście dobiegło końca wraz z pierwszą wojną światową. Sam pułk opuścił Ciechanów jeszcze przed jej wybuchem. Wojna zaczęła się dla Rosjan od katastrofy: latem 1914 roku 2 Armia generała Aleksandra Samsonowa została rozbita w bitwie pod Tannenbergiem, gdzie zginęło i zaginęło około trzydziestu tysięcy żołnierzy, dziewięćdziesiąt kilka tysięcy trafiło do niewoli, a sam dowódca odebrał sobie życie. Ciechanowskie koszary przetrwały to wszystko. Po odzyskaniu niepodległości zajął je 11 Pułk Ułanów Legionowych imienia marszałka Edwarda Rydza-Śmigłego.
Neogotycka kaplica Sawickich
Główną aleję cmentarza zamyka ceglana kaplica grobowa rodziny Sawickich, wzniesiona około 1900 roku. Zaprojektował ją prawdopodobnie Antoni Wójcicki, ówczesny architekt powiatowy. Postawiono ją w stylu neogotyckim, z ostrym, spiczastym portalem i wysmukłymi wieżyczkami na narożnikach. Okna wypełniono witrażami ze szkła zbrojonego i barwionego, a pod kaplicą ukryto rodzinną kryptę. Kaplica stoi na końcu głównej alei, przy ulicy Płońskiej .
Wszystkie zabytki opisywane na blogu zaznaczyliśmy na naszej interaktywnej mapie.
Ciechanów — inne miejsca
- Cerkiew w Ciechanowie, która stała się domem Drewnianą cerkiew prawosławną przeniesiono do Ciechanowa spod Przasnysza. Potem była komisją wojskową, ochronką i pralnią, a dziś jest domem mieszkalnym.
- Cukrownia w Ciechanowie i osada robotnicza Cukrownia w Ciechanowie zbudowała wokół siebie całą osadę: ceglane domy robotników, szkołę i ochronkę. Drugiej fabryki, postawionej obok, nigdy nie ukończono.
- Dom Kalfusa w Ciechanowie i żydowska szkoła Dom Kalfusa przy Nadrzecznej w Ciechanowie mieścił żydowską szkołę, do której chodziła Roza Robota, późniejsza bohaterka buntu w Auschwitz.
- Domy przy ulicy Płońskiej w Ciechanowie Ulica Płońska w Ciechanowie zabudowana jest luźno stojącymi, często drewnianymi domami z końca XIX wieku, stawianymi dla konkretnych ciechanowskich rodzin.
- Kamienice ulicy Warszawskiej w Ciechanowie Ulica Warszawska w Ciechanowie to pierzeja ceglanych kamienic z przełomu XIX i XX wieku, ze sklepami na parterach, stawianych przez miejscowych kupców.
- Młyn nad Łydynią w Ciechanowie i kaszarnia Nad Łydynią w Ciechanowie stoi dawny młyn zbożowy, który miasto planuje zmienić w Park Kultury. Obok przetrwała międzywojenna kaszarnia.
- Poczta w Ciechanowie przy Grodzkiej Neoklasycystyczny gmach poczty w Ciechanowie stanął około 1930 roku na zbiegu Grodzkiej i Płońskiej, a we wrześniu 1939 roku był w mieście punktem oporu.
- Wojskowy Ciechanów i 11 Pułk Ułanów Legionowych Wojskowy Ciechanów: carskie koszary przejął po 1918 roku 11 Pułk Ułanów Legionowych, a okoliczne gmachy służb mundurowych do dziś zajmują wojsko i policja.
Źródła
Karty ewidencyjne zabytku — Narodowy Instytut Dziedzictwa, zabytek.pl
- Kaplica grobowa Sawickich na starym cmentarzu na Glinkach w Ciechanowie, oprac. Ryszard Małowiecki, 1996