Zabytki z tego wpisu i całej serii zobaczysz na naszej mapie →
Kiedy 21 maja 1842 roku pierwszy pociąg wtoczył się na stację w Oławie, przywiózł czterystu zaproszonych gości, a w składzie jechał odkryty wagon z orkiestrą. Peron udekorowano, a nad torami stanął łuk triumfalny. Zainteresowanie było takie, że właściciele okolicznych pól skarżyli się na tłumy ciekawskich, którzy tratowali uprawy, byle zobaczyć kolej. Tamten budynek stoi do dziś i obsługuje podróżnych, co czyni go najstarszym czynnym dworcem kolejowym w Polsce.
Oława leży dwadzieścia kilometrów od Wrocławia, na trasie do Opola, i to zdecydowało o jej kolejowym pierwszeństwie. Pierwsza linia kolei na Dolnym Śląsku prowadziła właśnie z Wrocławia do Oławy. Kamień węgielny pod dworzec położono 6 czerwca 1841 roku, a gotowy obiekt oddano niespełna rok później. Postawiono go w stylu neorenesansowym, typowym dla wczesnego budownictwa kolejowego.
Ten wpis to rozdział przewodnika po mieścieOława: zamek królewicza Sobieskiego i zegar z figurami
Żeliwna wiata i sto osiemdziesiąt lat służby
Dworzec rósł razem z ruchem. Około połowy XIX wieku, gdy na kolei wprowadzono tańszą, czwartą klasę i liczba pasażerów gwałtownie wzrosła, do budynku dostawiono trójosiowy pawilon z drugą poczekalnią. W 1884 roku pojawiła się wiata peronowa wsparta na żeliwnych kolumnach, ze stalową, nitowaną konstrukcją kratową dźwigającą drewniany dach. Na przełomie wieków wiatę przedłużono na całą długość dworca.
Przez następne dekady stacja stała się ważnym punktem na trasie z Wrocławia do Opola. W 2009 roku, przy modernizacji tej linii, przebudowano tory, sieć trakcyjną i most nad rzeką Oławą, dbając o zachowanie historycznego charakteru budynku. Obecny remont dworca ruszył sto osiemdziesiąt cztery lata po położeniu kamienia węgielnego pod ten budynek. Zakłada przywrócenie historycznego wejścia we wschodniej części, renowację elewacji i zabytkowej stolarki oraz oddanie części gmachu miejskiemu samorządowi. Ukończenie zapowiadano na drugą połowę 2026 roku.
Stacja wciąż w codziennej służbie
Dziś Oława leży na skraju wrocławskiej aglomeracji i jest przystankiem Dolnośląskiej Kolei Aglomeracyjnej. Zatrzymują się tu pociągi regionalne i większość dalekobieżnych, a do Wrocławia pociąg przyspieszony jedzie czternaście minut. Według danych z 2023 roku ze stacji korzystało średnio ponad trzy tysiące pasażerów dziennie. Rekord wieku dworzec nosi więc nie jako eksponat, ale jako budynek wciąż w codziennej służbie.
Dworzec stoi w południowej części miasta , z dala od Rynku z ratuszem. O innym śląskim dworcu, tym razem modernistycznym, pisaliśmy przy Głogowie.
