Kościół św. Rocha w Oławie i ślad Sobieskich

Kościół świętego Rocha stoi na uboczu, poza obrębem dawnego miasta lokacyjnego , tam gdzie kończyły się mury i zaczynało przedmieście przy trakcie do Brzegu. To niewielka, jednonawowa budowla z drewnianą wieżyczką na kalenicy i ozdobnym, falistym szczytem nad przedsionkiem. Powstała, by służyć zmarłym, i przez większość swoich dziejów była kościołem cmentarnym.

Miejsce ma metrykę starszą niż sam kościół. Już w 1385 roku wzmiankowano tu szpitalną kaplicę pod wezwaniem świętego Rocha, której obsługującym ołtarz księżom książę brzeski Ludwik I przekazał roczny czynsz. Obecną świątynię wzniesiono w latach 1602–1604, prawdopodobnie w miejscu tej średniowiecznej kaplicy, z fundacji katolickiej społeczności Oławy. Miasto było wtedy w większości protestanckie, więc katolicki kościół na przedmieściu był świadectwem tej mniejszości.

Ten wpis to rozdział przewodnika po mieścieOława: zamek królewicza Sobieskiego i zegar z figurami

Wotum żony królewicza

Najciekawszy ślad zostawił tu dwór Sobieskich. Około 1707 roku żona królewicza Jakuba Ludwika, księżna Jadwiga Elżbieta z rodu Neuburgów, ufundowała do kościoła obraz ołtarzowy ze sceną Zwiastowania. Miało to być wotum, podziękowanie za uwolnienie męża z saskiej niewoli, do której trafił po uprowadzeniu na drodze pod Wrocławiem. Autorstwo obrazu wiąże się z malarzem Johannem Claessensem, choć bez pewności. Sam ołtarz rozebrano po 1945 roku.

Z tego samego czasu pochodzi kamienna figura świętego Jana Nepomucena, ustawiona przed kościołem w 1706 roku. Na jej cokole umieszczono napis fundacyjny w formie chronostychu, ukrytej w łacińskim zdaniu daty. Wewnątrz zachował się jeszcze spiżowy dzwon z 1708 roku, odlany przez ludwisarza Petera Brugka.

Od cmentarza do parku

Przy kościele od początku był katolicki cmentarz. Zlikwidowano go w 1935 roku i zamieniono na park przy zakładzie dobroczynnym świętego Józefa, który stał w pobliżu. Po wojnie w miejscu zakładu urządzono szpital rejonowy, działający do 1980 roku, a park stał się miejskim skwerem. Z dawnej nekropolii został jeden nagrobek, kobiety zmarłej w 1871 roku, wydzielony metalową balustradą tuż przy kościele. Do końca lat siedemdziesiątych XX wieku świątynia pełniła jeszcze funkcję kaplicy pogrzebowej. Dziś jest kościołem pomocniczym.

Ślad Sobieskich, który został w tym kościele, prowadzi dalej wpis o zamku królewicza. Starszą oławską świątynią jest fara przy Rynku.