Dawna rzeźnia i elektrownia nad wodą w Oławie

Oława rezydencjonalna kończy się na placu Zamkowym, ale miasto ma też drugą, młodszą twarz. W XIX wieku wzdłuż Odry i jej bocznego kanału wyrósł tu przemysł, po którym została ceglana architektura użytkowa, bez ozdób, za to solidna. Dwa takie założenia stoją nad wodą w północno-wschodniej części Oławy.

Pierwsze to zespół dawnej rzeźni miejskiej przy ulicy Rybackiej, nad samą Odrą. Plany powstały w 1891 roku, a budowę ukończono zapewne dwa lata później, na miejscu dawnej cegielni. To nie pojedynczy budynek, lecz cały zamknięty ceglanym murem kwartał: pośrodku podwórza stanęła ubojnia, a wzdłuż ogrodzenia chlewnia, stajnia z oborą, magazyny, chłodnia i budynek mieszkalny. Chłodnię zaprojektował wrocławski inżynier browarnictwa Adolf Knaur. Detal ograniczono tu do płaskich, pionowych pasów w ceglanym murze i prostych gzymsów, wszystko podporządkowano funkcji. Po wojnie zakładem zarządzała spółdzielnia, a w latach siedemdziesiątych XX wieku tuż obok wyrosło osiedle z wielkiej płyty.

Ten wpis to rozdział przewodnika po mieścieOława: zamek królewicza Sobieskiego i zegar z figurami

Młyn, walcownia i prąd z Młynówki

Drugie założenie ma metrykę jeszcze starszą i ciekawszą historię. Gdy w latach 1775–1778 regulowano Odrę i jej odnogę, późniejszy kanał Młynówka, trzeba było rozebrać stojący tu od średniowiecza drewniany młyn wodny. To od niego kanał wziął nazwę. W jego miejscu w 1775 roku postawiono nowy, murowany młyn, czynny do końca XIX wieku.

Potem teren wciągnął przemysł. W 1896 roku prawy brzeg kanału kupiło górnośląskie towarzystwo górniczo-hutnicze i urządziło zakład walcowni cynku. Sam młyn przejęła powstająca wtedy fabryka papieru, która w miejscu dawnych kół wodnych zbudowała małą elektrownię wodną , a resztę nurtu przegrodziła niskim, dwudzielnym jazem, czyli zaporą piętrzącą wodę dla turbiny. Elektrownię oddano do użytku w 1898 roku i produkowała prąd do 1956 roku. Z dawnego młyna z 1775 roku została jedynie jedna ściana szczytowa, wtopiona w mur budynku elektrowni. Później teren dawnej walcowni i elektrowni przejął zakład tworzyw sztucznych ERG.

Oba założenia leżą z dala od turystycznego centrum, nad Odrą i kanałem Młynówki. Pełny przegląd Oławy, od zamku po Rynek, prowadzi przewodnik po mieście.