Willa Gansela w Bolesławcu

Przy drodze wylotowej na Zgorzelec, w zachodniej części Bolesławca, stoi wolnostojący dom o charakterze miejskiej willi. Otacza go ogrodzenie na kamienno-ceglanej podmurówce z kutymi przęsłami, a wokół rosną stare drzewa. Budynek postawiono w 1837 roku, a zaprojektował go dla siebie człowiek, który odcisnął się na całym mieście: architekt Engelhardt Gansel.

Architekt, który zbudował miastu wiadukt

Gansel urodził się w 1806 roku i uczył fachu u mistrzów budowlanych w kilku krajach, a studia architektoniczne odbył w Berlinie. W 1829 roku wyjechał na dalszą naukę do Anglii, na koszt rządu pruskiego, jako jeden z najzdolniejszych uczniów. Po powrocie zrealizował szereg budowli w regionie i w samym Bolesławcu. Jego pierwszą ważną pracą była neogotycka wieża dawnego kościoła ewangelickiego w mieście, wzniesiona w połowie lat trzydziestych. Brał też udział przy książęcym mauzoleum w Żaganiu oraz przy zamkach w okolicy.

Największym jego dziełem został jednak kolejowy wiadukt na Bobrze. To Gansel przygotował projekt tej blisko półkilometrowej przeprawy na kamiennych łukach i osobiście nadzorował jej budowę nad samą rzeką. Za tę pracę odznaczono go orderem Czerwonego Orła. Willę przy Zgorzeleckiej postawił kilka lat wcześniej, gdy był jeszcze u progu kariery, jako rodową siedzibę dla żony Luizy i trzech synów. Dwaj z nich, Andreas i Peter, także zostali architektami.

Ten wpis to rozdział przewodnika po mieścieBolesławiec: ceramika, planty i wiadukt na Bobrze

Dom masona i kolekcjonera

Gansel należał do elity miasta i przez pewien czas zasiadał w radzie. Był też założycielem miejscowej loży masońskiej, a swoje wolnomularskie poglądy miał odbić w wystroju wnętrz willi, który się jednak nie zachował. Podobno urządził tu także laboratorium alchemiczne. Dom pozostał w rękach rodziny aż do 1945 roku. Jego kolekcjonerskie zamiłowania kontynuowali synowie: jeden z nich sprowadził do ogrodu barokowe rzeźby Herkulesa i Jowisza, tworząc rodzaj muzeum w miniaturze.

Willa dostała formy w typie włoskiej rezydencji: bryłę obłożono kamiennymi ciosami, a środek elewacji otynkowano. Dach kryje ceglana dachówka ułożona w łuskę, rynny i zdobienia szczytów wykonano z blachy miedzianej. Do domu prowadzą zewnętrzne, łamane schody z tarasem, o balustradzie z kutej stali z rozetami. Po wojnie budynek zajęła spółdzielnia i urządziła w nim biura, co kosztowało go większość dawnego wystroju. Od końca lat dziewięćdziesiątych XX wieku nowy właściciel przywraca willi dawny charakter. O tym, jak w podobnych rezydencjach mieszkali fabrykanci i kupcy Dolnego Śląska, pisaliśmy przy willach Jeleniej Góry.