Łaźnia miejska i pływalnia w Bolesławcu

Dawna łaźnia miejska z krytą pływalnią w Bolesławcu z 1895 roku: neorenesansowy gmach na plantach, w którego bryłę wbudowano basztę średniowiecznych murów.

Dawna łaźnia miejska w Bolesławcu z wbudowaną basztą murów obronnych
Fot. Antosh, CC BY-SA 3.0

Na wschodnim skraju bolesławieckiego starego miasta, tam gdzie biegła kiedyś linia murów, stoi budynek z czerwonej cegły i jasnego kamienia. To dawna łaźnia miejska z krytą pływalnią, jedna z najważniejszych inwestycji miasta z przełomu XIX i XX wieku. Powstała przy plantach, a w jej bryłę wbudowano nietypowy element: półokrągłą kamienną wieżę, która jest w istocie basztą średniowiecznych obwarowań.

Kąpiel dla całego miasta

Łaźnię otwarto w 1895 roku, w dużej mierze dzięki pieniądzom miejscowego radcy finansowego, który pokrył większość kosztów budowy. Nadano jej formy włoskiego neorenesansu, nawiązujące do architektury uzdrowiskowej, bo publiczna kąpiel była wtedy nowością i chciano ją ubrać w reprezentacyjny kostium. Środkowa, wyższa część budowli górowała nad dwoma niższymi skrzydłami, których płaskie dachy urządzono jako tarasy. Od południa przylegał niewielki ogród otoczony ceglanym murem. Budynek postawiono na kamiennym cokole, a elewacje obłożono cegłą i ciosami piaskowca, jednymi gładkimi, innymi celowo szorstkimi.

Elewacja łaźni obłożona cegłą i ciosami piaskowca, na kamiennym cokole
Elewacja łaźni obłożona cegłą i ciosami piaskowca, na kamiennym cokole Fot. Qasinka, CC0

Z czasem do łaźni dobudowano drugi człon: modernistyczny budynek krytej pływalni. Nad samą halą basenu przerzucono spłaszczone żelbetowe sklepienie z dużym świetlikiem pośrodku, który wpuszczał do wnętrza światło dzienne. To połączenie starszej, neorenesansowej łaźni z nowocześniejszą pływalnią jest tu najciekawsze: w jednym miejscu widać dwie różne epoki w kąpielowej architekturze.

Hala basenu ze świetlikiem pośrodku sklepienia
Hala basenu ze świetlikiem pośrodku sklepienia Fot. Narodowy Instytut Dziedzictwa, zabytek.pl
Ten wpis to rozdział przewodnika po mieścieBolesławiec: ceramika, planty i wiadukt na Bobrze

Baszta w ścianie pływalni

Najbardziej osobliwy szczegół budynku wiąże go z dużo starszym miastem. Kamienna, półokrągła wieża wysunięta z elewacji pływalni to zachowana baszta średniowiecznych murów miejskich. Gdy w latach czterdziestych XIX wieku obwarowania rozbierano, część z nich ocalała, a późniejsze budowle na plantach wchłaniały te resztki. Tutaj basztę po prostu włączono w nową bryłę, dzięki czemu przetrwała.

Przez cały XX wiek budynek przechodził kolejne przebudowy, które dopasowywały go do zmieniających się potrzeb. Zmieniano układ wnętrz, wymieniano instalacje, część dawnych funkcji leczniczych z czasem zniknęła. Po gruntownej rewitalizacji łaźnia znów służy jako zakład kąpielowy, a we wnętrzu hali basenowej zachował się modernistyczny wystrój. Budynek wzniesiony do kąpieli pod koniec XIX wieku pełni więc tę samą rolę ponad sto lat później.

Udostępnij Facebook
Źródła

Karty ewidencyjne zabytku — Narodowy Instytut Dziedzictwa, zabytek.pl

Bibliografia

  • Das neue Hallen-Schwimmbad, Bunzlauer Stadtblatt nr 126, 1909
  • H. Christiani, Das Leben in der deutschen schlesischen Kreisstadt Bunzlau von 1871 bis 1946, 1996
  • G. Polanica, D. Wędzina, Bolesławieckie planty. Przewodnik dydaktyczny, Bolesławiec 1998
  • M. Olczak, J. Moniatowicz, Bolesławiec. Przewodnik historyczny, Jelenia Góra-Bolesławiec 1998
  • Bolesławiec. Zarys monografii miasta, red. T. Bugaj, K. Matwijowski, Wrocław-Bolesławiec 2008

Bolesławiec: inne miejsca

Cały przewodnik po Bolesławcu

Bolesławiec · 25 września 2026

Bazylika Wniebowzięcia NMP w Bolesławcu

Bazylika Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Mikołaja w Bolesławcu: gotycki kościół z lat 1482–1492, barokowe wnętrze i sanktuarium maryjne.

Bolesławiec · 25 września 2026

Dom, w którym zmarł Kutuzow, w Bolesławcu

Dom przy ulicy Kutuzowa w Bolesławcu, gdzie w 1813 roku zmarł rosyjski feldmarszałek Michaił Kutuzow, dwa pomniki i legenda o sercu wodza.

Bolesławiec · 25 września 2026

Dawne gimnazjum i Sąd Rejonowy w Bolesławcu

Neogotycki gmach dawnego gimnazjum w Bolesławcu, dziś Sąd Rejonowy: wieża zegarowa, aula z popiersiami uczonych i pomnik poety Martina Opitza w parku.

Bolesławiec · 25 września 2026

Pałac Pücklera i Muzeum Ceramiki w Bolesławcu

Pałac Pücklera w Bolesławcu: neogotycka rezydencja fabrykanta Samsona Wollera, dziś siedziba Muzeum Ceramiki i historii bolesławieckiej kamionki.

Bolesławiec · 25 września 2026

Ratusz w Bolesławcu

Ratusz w Bolesławcu na środku rynku: gmach łączący późny gotyk, renesans i barok, z przebudową przypisywaną Wendelowi Rosskopfowi z lat 1525–1535.

Bolesławiec · 25 września 2026

Teatr miejski i Odeon w Bolesławcu

Teatr miejski i sala koncertowa Odeon w Bolesławcu: dwie XIX-wieczne sceny przy plantach, gdzie toczyło się życie kulturalne i towarzyskie miasta.

Bolesławiec · 25 września 2026

Wiadukt kolejowy w Bolesławcu

Kamienny wiadukt kolejowy nad Bobrem w Bolesławcu: 490 metrów i 35 łuków, projekt Engelhardta Gansela, otwarty w 1846 roku przez króla Fryderyka Wilhelma IV.

Bolesławiec · 25 września 2026

Willa Gansela w Bolesławcu

Willa Engelhardta Gansela przy Zgorzeleckiej w Bolesławcu: dom architekta, który zaprojektował kolejowy wiadukt na Bobrze, w typie włoskiej rezydencji.

Bolesławiec · 25 września 2026

Willa Müllera przy Grunwaldzkiej w Bolesławcu

Willa wydawcy Hermana Müllera przy Grunwaldzkiej w Bolesławcu: reprezentacyjna rezydencja na plantach, po wojnie siedziba UB, dziś dom kultury.