Zabytki z tego wpisu i całej serii zobaczysz na naszej mapie →
Na wschodnim skraju bolesławieckiego starego miasta, tam gdzie biegła kiedyś linia murów, stoi budynek z czerwonej cegły i jasnego kamienia. To dawna łaźnia miejska z krytą pływalnią, jedna z najważniejszych inwestycji miasta z przełomu XIX i XX wieku. Powstała przy plantach, a w jej bryłę wbudowano nietypowy element: półokrągłą kamienną wieżę, która jest w istocie basztą średniowiecznych obwarowań.
Kąpiel dla całego miasta
Łaźnię otwarto w 1895 roku, w dużej mierze dzięki pieniądzom miejscowego radcy finansowego, który pokrył większość kosztów budowy. Nadano jej formy włoskiego neorenesansu, nawiązujące do architektury uzdrowiskowej, bo publiczna kąpiel była wtedy nowością i chciano ją ubrać w reprezentacyjny kostium. Środkowa, wyższa część budowli górowała nad dwoma niższymi skrzydłami, których płaskie dachy urządzono jako tarasy. Od południa przylegał niewielki ogród otoczony ceglanym murem. Budynek postawiono na kamiennym cokole, a elewacje obłożono cegłą i ciosami piaskowca, jednymi gładkimi, innymi celowo szorstkimi.
Z czasem do łaźni dobudowano drugi człon: modernistyczny budynek krytej pływalni. Nad samą halą basenu przerzucono spłaszczone żelbetowe sklepienie z dużym świetlikiem pośrodku, który wpuszczał do wnętrza światło dzienne. To połączenie starszej, neorenesansowej łaźni z nowocześniejszą pływalnią jest tu najciekawsze: w jednym miejscu widać dwie różne epoki w kąpielowej architekturze.
Ten wpis to rozdział przewodnika po mieścieBolesławiec: ceramika, planty i wiadukt na Bobrze
Baszta w ścianie pływalni
Najbardziej osobliwy szczegół budynku wiąże go z dużo starszym miastem. Kamienna, półokrągła wieża wysunięta z elewacji pływalni to zachowana baszta średniowiecznych murów miejskich. Gdy w latach czterdziestych XIX wieku obwarowania rozbierano, część z nich ocalała, a późniejsze budowle na plantach wchłaniały te resztki. Tutaj basztę po prostu włączono w nową bryłę, dzięki czemu przetrwała.
Przez cały XX wiek budynek przechodził kolejne przebudowy, które dopasowywały go do zmieniających się potrzeb. Zmieniano układ wnętrz, wymieniano instalacje, część dawnych funkcji leczniczych z czasem zniknęła. Po gruntownej rewitalizacji łaźnia znów służy jako zakład kąpielowy, a we wnętrzu hali basenowej zachował się modernistyczny wystrój. Budynek wzniesiony do kąpieli pod koniec XIX wieku pełni więc tę samą rolę ponad sto lat później.
Źródła
Karty ewidencyjne zabytku — Narodowy Instytut Dziedzictwa, zabytek.pl
- Budynek dawnego zakładu kąpielowego, oprac. Tadeusz Orawiec, 2009
Bibliografia
- Das neue Hallen-Schwimmbad, Bunzlauer Stadtblatt nr 126, 1909
- H. Christiani, Das Leben in der deutschen schlesischen Kreisstadt Bunzlau von 1871 bis 1946, 1996
- G. Polanica, D. Wędzina, Bolesławieckie planty. Przewodnik dydaktyczny, Bolesławiec 1998
- M. Olczak, J. Moniatowicz, Bolesławiec. Przewodnik historyczny, Jelenia Góra-Bolesławiec 1998
- Bolesławiec. Zarys monografii miasta, red. T. Bugaj, K. Matwijowski, Wrocław-Bolesławiec 2008