Teatr miejski i Odeon w Bolesławcu

Kiedy w latach czterdziestych XIX wieku Bolesławiec rozebrał mury i zamienił je na pierścień plant, wzdłuż tej zieleni zaczęło się układać miejskie życie towarzyskie. Dwa budynki wzięły na siebie jego lwią część: teatr miejski i sala koncertowa Odeon. Oba stoją przy dawnej promenadzie, kilkaset metrów od siebie, i oba służyły temu samemu: żeby mieszczanie mieli gdzie chodzić na przedstawienia, koncerty i bale.

Teatr, który zaczynał jako arsenał

Budynek teatru nie od początku był teatrem. Postawiono go na początku lat dwudziestych XIX wieku jako miejski arsenał dla stacjonującego w mieście garnizonu. Po wykupieniu przez miasto służył kolejno za kościół katolicki, szkołę i salę zebrań, aż w 1855 roku zapadła decyzja, by urządzić w nim teatr. Pierwsze przedstawienie odbyło się w Boże Narodzenie 1857 roku.

Dzisiejszy wygląd budynek zawdzięcza przebudowie z lat 1885–1886. Kierował nią miejski architekt Wilhelm Doerich, a nadzorował Richard Schiller, uczeń słynnego berlińskiego architekta Karla Friedricha Schinkla. Powiększono wtedy scenę i nadano elewacjom formy łączące renesans z klasycyzmem: płaskie kolumny wtopione w ścianę, ozdobne pasy i rzeźbione maski. Przebudowa nie była tylko kwestią mody: przepisy przeciwpożarowe zaostrzono po głośnym pożarze wiedeńskiego teatru z 1881 roku, w którym zginęły setki widzów. Po odnowieniu widownia mieściła kilkaset miejsc, choć przekazy różnią się co do liczby: jedne mówią o około czterystu miejscach, inne o mniej więcej pięciuset.

Ten wpis to rozdział przewodnika po mieścieBolesławiec: ceramika, planty i wiadukt na Bobrze

Kino, teatr objazdowy i koniec

Teatr żył pełnią życia aż do wojny. W 1913 roku architekt Ernst Balzer przebudował część sceniczną i urządził miejsce dla orkiestry, a dziesięć lat później zainstalowano tu sprzęt kinowy. Miasto miało własny, kilkudziesięcioosobowy zespół, a od 1925 roku siedzibę objazdowego Śląskiego Teatru Krajowego. Po dojściu nazistów do władzy dolnośląskie teatry objazdowe połączono w jedną spółkę z siedzibą we Wrocławiu, a jej zespoły stacjonowały w Brzegu, Bolesławcu i Głogowie. Ostatnią sztukę miejscowy zespół wystawił w 1943 roku. W lutym 1945 roku miasto zajęła Armia Czerwona. Po wojnie budynek długo służył jako główna sala teatralna, a od końca lat siedemdziesiątych działa w nim dom kultury.

Odeon nad miejskim stawem

Drugą sceną miasta był Odeon, wzniesiony w 1862 roku nad Stawem Miejskim, który zasilał niegdyś fosę. Zbudował go właściciel miejscowego browaru, a projekt przypisuje się ówczesnemu architektowi miejskiemu. Budynek łączył kilka funkcji naraz: był kawiarnią, restauracją oraz główną salą koncertową i balową miasta. Aż do wojny odbywała się tu większość koncertów muzyki poważnej i ogrodowej, grywała miejska orkiestra, urządzano największe bale i uroczystości. Gdy w latach osiemdziesiątych XIX wieku przebudowywano teatr, to Odeon przejmował na ten czas przedstawienia. Wewnątrz salę dzieliły półokrągłe arkady na żeliwnych kolumnach. Po wojnie budynek stracił dawny wystrój, a jego wnętrza podzielono. Dziś służy celom handlowo-usługowym.