Zabytki z tego wpisu i całej serii zobaczysz na naszej mapie →
Przy ulicy, która dziś nosi jego imię, stoi w Bolesławcu skromny dom z tablicą. To tu wiosną 1813 roku kwaterował i zmarł Michaił Kutuzow, rosyjski feldmarszałek, jeden z pogromców Napoleona. Miasto, przez które przetacza się zwykle lokalna historia śląskiego rzemiosła i mieszczaństwa, ma więc swój udział także w dziejach napoleońskiej Europy.
Feldmarszałek na wojennym szlaku
Kutuzow przybył do Bolesławca w kwietniu 1813 roku. Prowadził rosyjskie wojska w kampanii przeciw armii Napoleona, która wycofywała się po klęsce w Rosji. Towarzyszył mu car Aleksander I ze sztabem. Feldmarszałek był już jednak wyczerpany i chory. Gdy 19 kwietnia ruszył z carem w drogę, musiał zawrócić. Zmarł na tyfus, chorobę zbierającą wtedy żniwo wśród żołnierzy na długich przemarszach, wieczorem 28 kwietnia 1813 roku, mimo opieki czterech lekarzy. Jego śmierć trzymano początkowo w tajemnicy, żeby nie osłabiać morale wojska.
Ten wpis to rozdział przewodnika po mieścieBolesławiec: ceramika, planty i wiadukt na Bobrze
Ciało do Petersburga, wnętrzności pod obelisk
Po śmierci ciało feldmarszałka zabalsamowano. Wnętrzności złożono osobno, w cynowej trumience wykonanej przez miejscowego rzemieślnika, i pochowano na początku maja 1813 roku pod niewielkim obeliskiem za miastem. Pomnik ma formę złamanej kolumny owiniętej dębowym wieńcem. Zabalsamowane ciało odwieziono w sarkofagu, w eskorcie kozaków, aż do Petersburga, gdzie spoczęło w soborze Kazańskim.
W samym mieście stanęły dwa upamiętnienia. Okazalsze, żelazne, zaprojektował znany berliński architekt Karl Friedrich Schinkel, a zdobiące je lwy wyszły spod dłuta rzeźbiarza Johanna Gottfrieda Schadowa. Postawiono je pierwotnie na rynku w 1820 roku, a pod koniec XIX wieku przeniesiono w inne miejsce. Skromniejszy jest wspomniany obelisk przy miejscu pochówku wnętrzności. Głosząca tam napis tablica mówi, że spoczywa tu serce feldmarszałka, ale tę wersję badacze podważają: przy otwarciu petersburskiego grobowca serce znaleziono przy ciele wodza, a nie w Bolesławcu.
Muzeum w domu śmierci
Po 1945 roku Rosjanie szybko urządzili w domu, w którym Kutuzow umarł, muzeum poświęcone pogromcy Napoleona. Zgromadzili w nim osobiste pamiątki feldmarszałka oraz broń i mundury. Placówka działała do początku lat dziewięćdziesiątych. W 1991 roku budynek przejęło Muzeum Ceramiki, a po kilkuletnim remoncie otwarto w nim, w 1995 roku, dział poświęcony historii miasta. Stałą wystawę o dziejach Bolesławca urządzono tu w 2009 roku. Dom, w którym skończył się szlak jednego z najważniejszych dowódców tamtej wojny, opowiada więc dziś przede wszystkim o samym mieście.
