Zabytki z tego wpisu i całej serii zobaczysz na naszej mapie →
Przy ulicy Grunwaldzkiej, po jednej stronie dawnej promenady, stoi okazała willa z drugiej połowy XIX wieku. Przed wejściem jest owalna fontanna, a z tyłu przetrwały resztki dawnego ogrodu. Dom zbudowano jako rezydencję dla Hermana Müllera, jednej z ważniejszych postaci ówczesnego życia umysłowego miasta. Müller założył i redagował cenione czasopismo fachowe dla aptekarzy, ukazujące się od 1854 roku, a także miejscową gazetę wychodzącą od 1857 roku.
Dom wydawcy na promenadzie
Willa powstała przy plantach, pasie zieleni, który w XIX wieku ściągał budowy najzamożniejszych mieszczan. Otrzymała formy łączące renesans z klasycyzmem, a jej ozdobą był i pozostaje stary drzewostan w ogrodzie, jeden z ciekawszych w mieście. Do wnętrza prowadzi portyk na kamiennych kolumnach. Większe pomieszczenia nakryto ośmiobocznymi sklepieniami zamkniętymi przeszklonym świetlikiem, który wpuszcza światło z góry, a nad całością wznosi się belweder, niewielka nadbudówka na dachu. Okna dostały ozdobne tynkowe obramienia, a nad częścią z nich małe daszki wsparte na zwiniętych, ślimakowatych wspornikach.
Ten wpis to rozdział przewodnika po mieścieBolesławiec: ceramika, planty i wiadukt na Bobrze
Ponury rozdział
Willa pozostawała domem mieszkalnym do 1945 roku. Potem przyszedł jej najmroczniejszy okres. W latach 1945–1956 mieściła się w niej siedziba powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa. Piwnice przebudowano wtedy na cele więzienne i pomieszczenia do przesłuchań. Przetrzymywano tu między innymi więźniów politycznych z regionu bolesławieckiego, ludzi represjonowanych przez ówczesną władzę.
Dom kultury
Po 1956 roku willa przez pewien czas stała pusta. Później zaczął w niej działać dom kultury i tę funkcję pełni do dziś. W drugiej połowie XX wieku budynek przeszedł kilka remontów, które dostosowały go do nowej roli. Salę na piętrze zaadaptowano na scenę, wymieniono instalacje i część stolarki, odnowiono wewnętrzny detal. Mimo tych zmian bryła i rozplanowanie domu przetrwały, a wraz z nimi pamięć o człowieku, który go postawił, i o tym, co się w nim działo później.
Źródła
Karty ewidencyjne zabytku — Narodowy Instytut Dziedzictwa, zabytek.pl
- Willa Hermana Müllera, ul. Grunwaldzka 5, oprac. Tadeusz Orawiec, 2007
Bibliografia
- H. Christiani, Das Leben in der deutschen schlesischen Kreisstadt Bunzlau von 1871 bis 1946, 1996
- M. Olczak, J. Moniatowicz, Bolesławiec. Przewodnik historyczny, Jelenia Góra-Bolesławiec 1998
- A. Bober, J. Moniatowicz, Bolesławiec. Przewodnik jubileuszowy, Jelenia Góra-Bolesławiec 2000
- Bolesławiec. Zarys monografii miasta, red. T. Bugaj, K. Matwijowski, Wrocław-Bolesławiec 2001