Willa Müllera przy Grunwaldzkiej w Bolesławcu

Willa wydawcy Hermana Müllera przy Grunwaldzkiej w Bolesławcu: reprezentacyjna rezydencja na plantach, po wojnie siedziba UB, dziś dom kultury.

Willa Müllera w Bolesławcu, dziś dom kultury, z portykiem na kolumnach
Fot. Antosh, CC0

Przy ulicy Grunwaldzkiej, po jednej stronie dawnej promenady, stoi okazała willa z drugiej połowy XIX wieku. Przed wejściem jest owalna fontanna, a z tyłu przetrwały resztki dawnego ogrodu. Dom zbudowano jako rezydencję dla Hermana Müllera, jednej z ważniejszych postaci ówczesnego życia umysłowego miasta. Müller założył i redagował cenione czasopismo fachowe dla aptekarzy, ukazujące się od 1854 roku, a także miejscową gazetę wychodzącą od 1857 roku.

Dom wydawcy na promenadzie

Willa powstała przy plantach, pasie zieleni, który w XIX wieku ściągał budowy najzamożniejszych mieszczan. Otrzymała formy łączące renesans z klasycyzmem, a jej ozdobą był i pozostaje stary drzewostan w ogrodzie, jeden z ciekawszych w mieście. Do wnętrza prowadzi portyk na kamiennych kolumnach. Większe pomieszczenia nakryto ośmiobocznymi sklepieniami zamkniętymi przeszklonym świetlikiem, który wpuszcza światło z góry, a nad całością wznosi się belweder, niewielka nadbudówka na dachu. Okna dostały ozdobne tynkowe obramienia, a nad częścią z nich małe daszki wsparte na zwiniętych, ślimakowatych wspornikach.

Ten wpis to rozdział przewodnika po mieścieBolesławiec: ceramika, planty i wiadukt na Bobrze

Ponury rozdział

Willa pozostawała domem mieszkalnym do 1945 roku. Potem przyszedł jej najmroczniejszy okres. W latach 1945–1956 mieściła się w niej siedziba powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa. Piwnice przebudowano wtedy na cele więzienne i pomieszczenia do przesłuchań. Przetrzymywano tu między innymi więźniów politycznych z regionu bolesławieckiego, ludzi represjonowanych przez ówczesną władzę.

Dom kultury

Po 1956 roku willa przez pewien czas stała pusta. Później zaczął w niej działać dom kultury i tę funkcję pełni do dziś. W drugiej połowie XX wieku budynek przeszedł kilka remontów, które dostosowały go do nowej roli. Salę na piętrze zaadaptowano na scenę, wymieniono instalacje i część stolarki, odnowiono wewnętrzny detal. Mimo tych zmian bryła i rozplanowanie domu przetrwały, a wraz z nimi pamięć o człowieku, który go postawił, i o tym, co się w nim działo później.

Udostępnij Facebook
Źródła

Karty ewidencyjne zabytku — Narodowy Instytut Dziedzictwa, zabytek.pl

Bibliografia

  • H. Christiani, Das Leben in der deutschen schlesischen Kreisstadt Bunzlau von 1871 bis 1946, 1996
  • M. Olczak, J. Moniatowicz, Bolesławiec. Przewodnik historyczny, Jelenia Góra-Bolesławiec 1998
  • A. Bober, J. Moniatowicz, Bolesławiec. Przewodnik jubileuszowy, Jelenia Góra-Bolesławiec 2000
  • Bolesławiec. Zarys monografii miasta, red. T. Bugaj, K. Matwijowski, Wrocław-Bolesławiec 2001

Źródła internetowe

Bolesławiec: inne miejsca

Cały przewodnik po Bolesławcu

Bolesławiec · 25 września 2026

Bazylika Wniebowzięcia NMP w Bolesławcu

Bazylika Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Mikołaja w Bolesławcu: gotycki kościół z lat 1482–1492, barokowe wnętrze i sanktuarium maryjne.

Bolesławiec · 25 września 2026

Dom, w którym zmarł Kutuzow, w Bolesławcu

Dom przy ulicy Kutuzowa w Bolesławcu, gdzie w 1813 roku zmarł rosyjski feldmarszałek Michaił Kutuzow, dwa pomniki i legenda o sercu wodza.

Bolesławiec · 25 września 2026

Dawne gimnazjum i Sąd Rejonowy w Bolesławcu

Neogotycki gmach dawnego gimnazjum w Bolesławcu, dziś Sąd Rejonowy: wieża zegarowa, aula z popiersiami uczonych i pomnik poety Martina Opitza w parku.

Bolesławiec · 25 września 2026

Pałac Pücklera i Muzeum Ceramiki w Bolesławcu

Pałac Pücklera w Bolesławcu: neogotycka rezydencja fabrykanta Samsona Wollera, dziś siedziba Muzeum Ceramiki i historii bolesławieckiej kamionki.

Bolesławiec · 25 września 2026

Łaźnia miejska i pływalnia w Bolesławcu

Dawna łaźnia miejska z krytą pływalnią w Bolesławcu z 1895 roku: neorenesansowy gmach na plantach, w którego bryłę wbudowano basztę średniowiecznych murów.

Bolesławiec · 25 września 2026

Ratusz w Bolesławcu

Ratusz w Bolesławcu na środku rynku: gmach łączący późny gotyk, renesans i barok, z przebudową przypisywaną Wendelowi Rosskopfowi z lat 1525–1535.

Bolesławiec · 25 września 2026

Teatr miejski i Odeon w Bolesławcu

Teatr miejski i sala koncertowa Odeon w Bolesławcu: dwie XIX-wieczne sceny przy plantach, gdzie toczyło się życie kulturalne i towarzyskie miasta.

Bolesławiec · 25 września 2026

Wiadukt kolejowy w Bolesławcu

Kamienny wiadukt kolejowy nad Bobrem w Bolesławcu: 490 metrów i 35 łuków, projekt Engelhardta Gansela, otwarty w 1846 roku przez króla Fryderyka Wilhelma IV.

Bolesławiec · 25 września 2026

Willa Gansela w Bolesławcu

Willa Engelhardta Gansela przy Zgorzeleckiej w Bolesławcu: dom architekta, który zaprojektował kolejowy wiadukt na Bobrze, w typie włoskiej rezydencji.