Zabytkowe szkoły Głogowa po zburzeniu twierdzy

Przez ponad dwa stulecia Głogów był twierdzą, ściśniętą w pierścieniu wałów i fortów, które nie pozwalały miastu się rozrastać. Gdy na początku XX wieku umocnienia rozebrano, a tereny powojskowe wykupiło miasto, na zachód od starówki ruszyła wielka budowa. Powstała wtedy cała dzielnica reprezentacyjnych gmachów, a wśród nich kilka monumentalnych szkół, które przetrwały wojnę i uczą do dziś.

Miasto, które wyszło z pierścienia twierdzy

Kluczową rolę w zabudowie pofortecznych terenów odegrał Wilhelm Wagner, architekt miejski Głogowa w latach 1906–1914. Był uczniem Johannesa Vollmera, jednego z pionierów stosowania betonu i żelbetu w architekturze, i laureatem prestiżowego konkursu imienia Schinkla. To on opracował plany zagospodarowania dawnych umocnień i programy zabudowy nowych obszarów miasta, a także zaprojektował część powstających wtedy budynków. Nowa dzielnica rosła wzdłuż głównego traktu, dzisiejszej alei Wolności, i to w niej stanęły największe głogowskie szkoły.

Ten wpis to rozdział przewodnika po mieścieGłogów: książęca stolica i piastowski zamek

Szkoła Realna, czyli „mechanik”

Najokazalszym z tych gmachów jest dawna Szkoła Realna, dziś Zespół Szkół Politechnicznych, w mieście nazywany po prostu „mechanikiem”. Zaprojektował ją Wilhelm Wagner, a budowę, kosztującą trzysta sześćdziesiąt tysięcy marek, ukończono 30 września 1909 roku. Architektura budynku łączy nawiązania do śląsko-czeskiego baroku, którego echem jest falująca fasada auli, z elementami secesji i nowoczesną konstrukcją opartą na żelbecie.

Najbardziej rzuca się w oczy dekoracja fasady. Nad oknami umieszczono rzeźbione głowy słynnych postaci nauki i sztuki: Gaussa, Helmholtza, Liebiga, Linneusza, Darwina, Humboldta, Moliera i Szekspira. To zestaw, w którym pod jedną fasadą zebrano matematyka, przyrodnika, chemika i dramatopisarza. Po wojnie do tego grona dołączono wizerunek Mickiewicza. Gmach zniszczono w 1945 roku, a odbudowano w latach 1956–1958, przy czym część prac wykonali sami uczniowie. Przez ponad dwie dekady szkoła nosiła imię Feliksa Dzierżyńskiego, a nad wejściem wisiała jego płaskorzeźba, usunięta po zmianie ustroju w 1990 roku. Budynek stoi przy placu Jana z Głogowa i wciąż, jak przed wojną, kształci młodych ludzi w zawodzie.

Gimnazjum ewangelickie

Kilka ulic dalej stoi dawne gimnazjum ewangelickie, dziś Szkoła Podstawowa nr 2. Głogowska szkoła ewangelicka sięgała korzeniami 1708 roku, ale jej dawny, ciasny budynek wewnątrz murów miejskich nie wystarczał. Dzięki likwidacji twierdzy miasto uzyskało teren pod nową siedzibę i w 1908 roku ruszyła budowa. Projekt opracował Emil Friede, szef zielonogórskiego urzędu budowlanego i autor wielu publicznych gmachów w regionie. Uroczyste otwarcie szkoły nastąpiło w 1912 roku, a cała inwestycja kosztowała trzysta pięćdziesiąt dwa tysiące marek.

Powstał eklektyczny gmach nawiązujący do monumentalnych barokowych pałaców, z rozłożystą bryłą wzdłuż dwóch przecinających się ulic. Pod barokową formą kryły się jednak nowatorskie rozwiązania techniczne. Więźby dachowe i pozorne sklepienie auli wykonano z klejonego drewna według opatentowanej konstrukcji Otto Hezera, wynalazcy, który zrewolucjonizował ciesielstwo. Aulę zdobiły malowidła znanego malarza Ernsta Jordana z Hanoweru, zniszczone w czasie wojny, gdy salę zdewastowano po wkroczeniu Armii Czerwonej. Wcześniej, podczas pierwszej wojny światowej, budynek służył za lazaret. Odnajdziesz go przy ulicy Sikorskiego , na rogu Jedności Robotniczej.

Szkoła imienia Pestalozziego, dziś I Liceum

Trzeci z monumentalnych gmachów szkolnych to dawna Pestalozzischule, dziś I Liceum Ogólnokształcące. Oddano ją do użytku 19 października 1929 roku, a jej architektem był Eugen Griesinger, miejski radca budowlany, który zaprojektował też głogowski stadion i basen oraz przeprowadził przebudowę teatru. Budynek wyróżniał się funkcjonalnością: miał większe niż w innych ówczesnych szkołach pomieszczenia, szerokie schody i korytarze, gabinety przyrodnicze, obszerną aulę oraz osobny kompleks sportowy. Pierwotnie mieściła się w nim ewangelicka szkoła powszechna dla dziewcząt oraz oddziały szkoły katolickiej.

W czasie oblężenia 1945 roku gmach ucierpiał nieznacznie, dzięki czemu urządzili w nim swoją siedzibę radzieccy komendanci miasta i to tu do lipca 1946 roku zapadały najważniejsze decyzje o powojennym Głogowie. W 1950 roku budynek przekazano liceum ogólnokształcącemu. W 1959 roku szkoła przyjęła imię Bolesława Krzywoustego, a data nie była przypadkowa: przypadała na osiemsetpięćdziesiątą rocznicę obrony Głogowa z 1109 roku. Gmach stoi przy ulicy Jedności Robotniczej , w sąsiedztwie dawnego gimnazjum ewangelickiego i zabytkowej sali gimnastycznej z lat 20. XX wieku. Szerszy obraz miasta, w którym te szkoły powstały, kreślimy w osobnym wpisie o zabytkach Głogowa.