Herb: Głogów
PRZEWODNIK PO MIEŚCIEGłogów

Głogów: książęca stolica i piastowski zamek

Co zobaczyć w Głogowie: piastowski zamek, kolegiata na Ostrowie Tumskim i teatr, które miasto odbudowało po niemal całkowitym zniszczeniu w 1945 roku.

Zamek książąt głogowskich w Głogowie z okrągłą wieżą ostatecznej obrony.
Fot. Zetem, CC BY-SA 3.0 pl

Latem 1109 roku cesarz Henryk V kazał przywiązać głogowskie dzieci, wzięte wcześniej jako zakładnicy, do machin oblężniczych i pchnąć je pod mury grodu. Liczył, że obrońcy nie odważą się strzelać do własnych synów. Strzelali. Gall Anonim zapisał, że nie oszczędzali swoich bliskich bardziej niż Niemców, a po kilku tygodniach cesarz odszedł spod Głogowa, nie zdobywszy grodu.

Miasto nad Odrą było jedną z najstarszych książęcych stolic Śląska, siedzibą samodzielnego księstwa i twierdzą, o którą biły się kolejne mocarstwa. Ostatnia z tych bitew obróciła je w gruzy. W lutym 1945 roku Głogów, ogłoszony przez Niemców twierdzą, znalazł się w okrążeniu Armii Czerwonej. Oblężenie trwało blisko siedem tygodni, do 1 kwietnia, i zniszczyło około 95 procent zabudowy, w tym prawie dziewięć na dziesięć budynków mieszkalnych. Przez pierwsze powojenne dekady stare miasto było głównie pustym placem porośniętym trawą. Większość tego, co dziś ogląda się w Głogowie, wróciło z ruin, a odbudowa rozłożyła się na ponad pół wieku.

Piastowski gród

Rekonstrukcja średniowiecznych machin oblężniczych, jakich używano podczas oblężeń takich jak obrona Głogowa w 1109 roku. Osobny wpisPiastowski Głogów: obrona 1109 i księstwo
Fot. Luc Viatour, CC BY-SA 3.0

Początki Głogowa leżą na prawym brzegu Odry, gdzie już na przełomie X i XI wieku stał drewniany gród broniący przeprawy przez rzekę. To ten gród odparł w 1109 roku wyprawę Henryka V, a opis oblężenia w kronice Galla Anonima uczynił z obrony Głogowa jeden z najbardziej znanych epizodów wojen pierwszych Piastów z cesarstwem. W 1251 roku miasto stało się stolicą osobnego księstwa pod rządami Konrada I, jednego z synów Henryka II Pobożnego, a dwa lata później nowy Głogów lokowano na lewym brzegu rzeki. Przez następne stulecia księstwo przechodziło z rąk do rąk, od Piastów przez czeskich Luksemburgów po Jagiellonów. Rezydował tu między innymi Zygmunt Jagiellończyk, późniejszy król Polski Zygmunt Stary, który bił w Głogowie własne grosze.

Kolegiata Wniebowzięcia NMP

Ceglana gotycka kolegiata na Ostrowie Tumskim w Głogowie z wysoką neogotycką wieżą. Osobny wpisKolegiata w Głogowie i Madonna Cranacha
Fot. Zetem, CC BY-SA 3.0 pl

Na prawym brzegu, na Ostrowie Tumskim, stoi kolegiata Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny, jedna z najstarszych świątyń Śląska i najstarszy kościół kolegiacki w regionie. Badania odsłoniły w jej wnętrzu pozostałości dwóch romańskich świątyń z czasów Bolesława Szczodrego i Bolesława Krzywoustego, a rangę kolegiaty kościół otrzymał w 1120 roku. Dzisiejszy kształt, gotycką budowlę o trzech nawach równej wysokości, nadano mu w latach 1413–1466.

Do 1945 roku wisiała tu Madonna Głogowska, obraz Lucasa Cranacha Starszego z 1518 roku. Wywieziony w czasie wojny, trafił do Muzeum Puszkina w Moskwie i do dziś tam pozostaje, mimo starań o zwrot. W kolegiacie ogląda się wierną kopię. Sama świątynia, zniszczona w 1945 roku, jest odbudowywana od 1988 roku.

Zamek książąt głogowskich

Zamek książąt głogowskich z okrągłą wieżą obronną i barokowym skrzydłem. Osobny wpisZamek książąt głogowskich nad Odrą
Fot. MARTYNA, CC BY-SA 3.0 pl

Po lokacji miasta Konrad I przeniósł książęcą siedzibę na lewy brzeg i wpisał ją w mury obronne. Z pierwszego zamku przetrwała do dziś okrągła wieża, w której załoga zamku mogła bronić się do końca, z lochem głodowym i wejściem umieszczonym kilka metrów nad dziedzińcem. Przez kolejne stulecia zamek płonął i był odbudowywany, aż w drugiej połowie XVII wieku przekształcono go w rezydencję o czterech skrzydłach, z dziedzińcem otoczonym arkadami, w kształcie zbliżonym do dzisiejszego. Zatrzymywał się tu pruski król Fryderyk II, a w czasie wojen napoleońskich sam Napoleon. Po zniszczeniach 1945 roku zamek odbudowano w latach 1971–1982. Mieści się w nim Muzeum Archeologiczno-Historyczne, z zachowanymi gotyckimi murami w piwnicach i barokowymi klatkami schodowymi.

Ratusz

Klasycystyczny ratusz z wieżą pośrodku głogowskiego Rynku. Osobny wpisRatusz w Głogowie: sześć wieków pożarów
Fot. Zetem, CC BY-SA 3.0 pl

Środek starego miasta zajmuje ratusz. Pierwsza wzmianka o nim pochodzi z 1349 roku, a przez wieki płonął i był odbudowywany co najmniej kilka razy. Obecny gmach powstał w latach 30. XIX wieku i spłonął w 1945 roku. Jego zagrożoną zawaleniem wieżę wysadzono w 1962 roku, a odbudowa ciągnęła się od połowy lat 80. do 1998 roku. Starsze od ratusza są kamienne piwnice dawnych sukiennic z końca XII wieku, zachowane pod płytą Rynku, przy Rynku 10 . To jeden z najstarszych świeckich reliktów miasta.

Kościół świętego Wawrzyńca

W dawnym Brzostowie, dziś przy osiedlu Kopernik, stoi kościół świętego Wawrzyńca . Jego portale noszą datę 1502, choć wezwanie tego patrona wymieniano tu już pod koniec XIV wieku. We wnętrzu zachowały się barokowy ołtarz i figury przeniesione z nieistniejących już głogowskich klasztorów. W pobliżu, przy ulicy Okrężnej, przetrwał zespół niewielkich domów z XVIII i XIX wieku.

Kościół Bożego Ciała

Późnobarokowa fasada kościoła Bożego Ciała w Głogowie z dwiema wieżami. Osobny wpisKościół Bożego Ciała w Głogowie i Hoffmann
Fot. Klaudia Drankiewicz, CC BY 3.0

Niedaleko ratusza stoi późnobarokowy kościół Bożego Ciała, dawna świątynia kolegium jezuitów. Zbudowano go na przełomie XVII i XVIII wieku według projektu włoskiego architekta Giulia Simonettiego. Na przełomie XVIII i XIX wieku praktykę w głogowskim sądzie odbywał E.T.A. Hoffmann, przyszły pisarz romantyczny. Przy okazji odnawiania świątyni malował w niej freski, a lata później uczynił ten kościół i całe miasto bohaterami swojego opowiadania. Bombardowanie 1945 roku zniszczyło dach i hełmy obu wież. Kościół odbudowywano etapami, a hełmy wróciły na wieże dopiero w 2019 roku.

Teatr imienia Andreasa Gryphiusa

Odbudowany klasycystyczny teatr imienia Andreasa Gryphiusa przy głogowskim Rynku. Osobny wpisTeatr imienia Gryphiusa w Głogowie
Fot. Mateuszl, CC BY-SA 4.0

Tuż obok ratusza stoi teatr imienia Andreasa Gryphiusa, wzniesiony w 1799 roku i przez lata drugi po Wrocławiu teatr na Śląsku. Patronuje mu barokowy dramatopisarz urodzony w Głogowie. W marcu 1843 roku koncertował w nim Ferenc Liszt. Po wojnie budynek przez dziesięciolecia stał jako ruina, aż odbudowano go w latach 2017–2019.

Zabytkowe szkoły

Archiwalna pocztówka z dawną Szkołą Realną w Głogowie i jej falującą fasadą. Osobny wpisZabytkowe szkoły Głogowa po zburzeniu twierdzy
Fot. Archiwalna pocztówka, domena publiczna (via glogow.pl)

Przez ponad dwa stulecia Głogów dusił się w pierścieniu pruskiej twierdzy, która nie pozwalała mu rosnąć. Gdy na początku XX wieku umocnienia rozebrano, a tereny powojskowe wykupiło miasto, na wschód i zachód od starówki ruszyła wielka budowa. Powstały wtedy okazałe gmachy szkolne: dawna Szkoła Realna zwana dziś „mechanikiem”, z rzeźbami Szekspira i Darwina na fasadzie, gimnazjum ewangelickie i szkoła imienia Pestalozziego.

Poczta cesarska i sąd

Gmach sądu w Głogowie z arkadowym podcieniem nad skarpą dawnej fosy. Osobny wpisPoczta cesarska i sąd w Głogowie
Fot. Ausir, CC BY 2.0

W nowej, reprezentacyjnej dzielnicy stanęły też gmachy publiczne: poczta cesarska i sąd. Na elewacji dawnego urzędu pocztowego z 1892 roku do dziś można odczytać niemiecki napis. Monumentalny gmach sądu, z sześcioma kolumnami, stoi nad dawną fosą.

Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa i willa przy Strumykowej

Na wschodnim krańcu miasta, przy ulicy Kościelnej, stoi neogotycki kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa , wzniesiony w latach 1910–1911 jako świątynia ewangelicka i konsekrowany jako katolicki w 1991 roku. Z tych samych lat, z początku XX wieku, pochodzi willa przy Strumykowej 5 . To jedyny dom z dawnej willowej dzielnicy Głogowa, który przetrwał wojnę.

Dworzec kolejowy

Modernistyczny dworzec kolejowy w Głogowie z klinkierową elewacją i wysokimi oknami hali. Osobny wpisDworzec kolejowy w Głogowie i Berringer
Fot. Maks Litwinski, CC BY 3.0

Na północny zachód od starówki, przy placu Tysiąclecia, stoi dworzec kolejowy, trzeci w historii miasta. Wzniesiono go w latach 1932–1935 według projektu niemieckiego architekta Gustava Wilhelma Berringera, który musiał zmierzyć się z sześciometrową różnicą poziomów między budynkiem a peronami. Rozwiązał to dwiema nadziemnymi, zadaszonymi galeriami łączącymi halę z peronami. Powstała modernistyczna bryła nawiązująca do wzorców Bauhausu, z halą wysoką na dwanaście metrów. Budynek przetrwał wojnę mniej zniszczony niż reszta miasta, a remont zakończony w 2013 roku przywrócił mu przedwojenny wygląd z elewacją z klinkieru.

Udostępnij Facebook

Głogów: wszystkie miejsca

Głogów · 18 września 2026

Dworzec kolejowy w Głogowie i Berringer

Modernistyczny dworzec w Głogowie z lat 1932–1935, projekt Gustava Wilhelma Berringera, z dwiema nadziemnymi galeriami zamiast tuneli i wysoką na 12 metrów halą.

Głogów · 18 września 2026

Kolegiata w Głogowie i Madonna Cranacha

Kolegiata Wniebowzięcia NMP na Ostrowie Tumskim w Głogowie, jedna z najstarszych świątyń Śląska, i losy zaginionej Madonny Głogowskiej Lucasa Cranacha.

Głogów · 18 września 2026

Kościół Bożego Ciała w Głogowie i Hoffmann

Późnobarokowy kościół pojezuicki Bożego Ciała w Głogowie, w którym freski malował E.T.A. Hoffmann. Hełmy wież wróciły na miejsce dopiero w 2019 roku.

Głogów · 18 września 2026

Piastowski Głogów: obrona 1109 i księstwo

Obrona Głogowa 1109 i dzieci-zakładnicy z kroniki Galla Anonima, powstanie księstwa głogowskiego w 1251 roku i rządy Zygmunta Starego nad Odrą.

Głogów · 18 września 2026

Poczta cesarska i sąd w Głogowie

Gmachy nowej dzielnicy Głogowa po zburzeniu twierdzy: poczta cesarska z 1892 roku z napisem Kaiserliche Postamt i sąd na sześciu kolumnach nad dawną fosą.

Głogów · 18 września 2026

Ratusz w Głogowie: sześć wieków pożarów

Ratusz na głogowskim Rynku, wzmiankowany od 1349 roku, wielokrotnie palony i odbudowywany. Spalony w 1945 roku, z wieżą wysadzoną w 1962 i odbudowaną do 1998.

Głogów · 18 września 2026

Teatr imienia Gryphiusa w Głogowie

Teatr w Głogowie z 1799 roku, drugi na Śląsku po Wrocławiu, w którym grał Ferenc Liszt. Ruina po 1945 roku odbudowana w latach 2017–2019.

Głogów · 18 września 2026

Zabytkowe szkoły Głogowa po zburzeniu twierdzy

Monumentalne gmachy szkolne Głogowa z początku XX wieku: Szkoła Realna z rzeźbami Szekspira i Darwina, gimnazjum ewangelickie i szkoła imienia Pestalozziego.

Głogów · 18 września 2026

Zamek książąt głogowskich nad Odrą

Zamek w Głogowie: piastowska warownia z wieżą ostatecznej obrony, barokowa rezydencja starostów, odbudowana z ruin siedziba Muzeum Archeologiczno-Historycznego.