Poczta cesarska i sąd w Głogowie

Gmachy nowej dzielnicy Głogowa po zburzeniu twierdzy: poczta cesarska z 1892 roku z napisem Kaiserliche Postamt i sąd na sześciu kolumnach nad dawną fosą.

Gmach sądu w Głogowie z arkadowym podcieniem nad skarpą dawnej fosy.
Fot. Ausir, CC BY 2.0

Gdy na początku XX wieku Głogów zrzucił pierścień twierdzy, na terenach dawnych umocnień zaczęły wyrastać reprezentacyjne gmachy publiczne. Na wschód od starówki powstała cała nowa dzielnica, Wilhelmstadt, z placem założonym na miejscu rozebranych fortyfikacji. Dwa gmachy z tamtych lat należą dziś do najokazalszych w mieście, choć stanęły w różnych jego częściach: poczta w nowej wschodniej dzielnicy i sąd na skraju dawnych umocnień, tuż przy starym mieście.

Poczta cesarska z 1892 roku

Budynek dawnej poczty przy rogu ulic Piotra Skargi i Piaskowej oddano do użytku 1 maja 1892 roku. Powstał wcześniej niż większość zabudowy nowej dzielnicy, jako jedna z jej pierwszych ozdób. Był to szósty urząd pocztowy w dziejach miasta, a jego elewacje pokryto bogatą dekoracją z piaskowca: portalami, obramieniami okien i gzymsami. Uwagę zwracają symbole związane z pocztą i żeglugą, między innymi głowa konia i trąbka pocztyliona, a obok nich muszle, skrzyżowane kotwice i wiosła, których znaczenie nie zostało dotąd jednoznacznie wyjaśnione.

Głowa konia na elewacji poczty
Głowa konia na elewacji poczty Fot. M. Godziewicz, Strefa turystyki Głogów (glogow.pl)
Płaskorzeźba z symbolami związanymi z pocztą i żeglugą
Płaskorzeźba z symbolami związanymi z pocztą i żeglugą Fot. M. Godziewicz, Strefa turystyki Głogów (glogow.pl)

Poczta była własnością państwa niemieckiego, nie miasta, i podkreślała to sama swoją nazwą. Na zachodniej elewacji zachował się fragment napisu „Kaiserliche Postamt”, czyli poczta cesarska. Podczas oblężenia w marcu 1945 roku budynek spłonął, zawalił się dach i charakterystyczne wieże, ale jako jedyny gmach przy dawnym Placu Wilhelma nie został rozebrany. Odbudowano go w 1954 roku, w uboższej formie, bez wież i wielu detali. Ponownie ruszył wtedy urząd pocztowy, który działał do 1991 roku.

Ten wpis to rozdział przewodnika po mieścieGłogów: książęca stolica i piastowski zamek

Wnętrze poczty kryje kilka osobliwości. Zachowała się okazała klatka schodowa i dziewiętnastowieczny skarbiec z pancernymi drzwiami, w którym niegdyś przechowywano pieniądze i cenne dokumenty. Pod budynkiem znajduje się natomiast nieukończony schron, którego wyjście awaryjne prowadzi do niewielkiego budynku pośrodku wewnętrznego dziedzińca. Po zamknięciu urzędu pocztowego gmach przejęła firma telekomunikacyjna. Odnajdziesz go przy ulicy Piotra Skargi .

Sąd nad dawną fosą

Kilka ulic dalej, bliżej starego miasta, stoi gmach sądu, wzniesiony w latach 1908–1911 według projektu Emila Friede, architekta powiatowego z Zielonej Góry, autora także głogowskiego gimnazjum ewangelickiego. Budynek oparto na sześciu ciężkich kolumnach, których podstawy osadzono przy samej krawędzi dawnej fosy. Mieścił się tu Amtsgericht, czyli sąd pierwszej instancji.

Miejsce nie było przypadkowe. Już w średniowieczu w tej okolicy skupiał się głogowski wymiar sprawiedliwości: między murami miejskimi, w pobliżu dawnej Bramy Brzostowskiej, znajdowało się więzienie z izbą tortur. Nowy gmach sądu zbudowano więc tam, gdzie od wieków sądzono i karano. Budowla ma kształt prostokąta z korpusem głównym i środkowym ryzalitem, nakryta czterospadowym dachem z okrągłymi oknami typu „wole oko”. Wnętrze na osi głównej tworzy pięć arkad ze sklepieniem kolebkowym z lunetami.

W wyniku oblężenia 1945 roku budynek został zniszczony, a jego wnętrza przez lata pełniły najróżniejsze funkcje. Około 1953 roku urządzono w nim zakład poprawczy dla chłopców, z nauką rzemiosła. Później mieściły się tu prokuratura i kuratorzy sądowi, a po remoncie zakończonym w 2007 roku, który objął także otaczający park, gmach wrócił do roli sądu. Stoi przy ulicy Stanisława Kutrzeby , kilka kroków od zamku. Historię całej dzielnicy, która wyrosła po zburzeniu twierdzy, opisujemy też we wpisie o zabytkowych szkołach Głogowa.

Udostępnij Facebook
Źródła

Karty ewidencyjne zabytku — Narodowy Instytut Dziedzictwa, zabytek.pl

Źródła internetowe

Głogów: inne miejsca

Cały przewodnik po Głogowie

Głogów · 18 września 2026

Dworzec kolejowy w Głogowie i Berringer

Modernistyczny dworzec w Głogowie z lat 1932–1935, projekt Gustava Wilhelma Berringera, z dwiema nadziemnymi galeriami zamiast tuneli i wysoką na 12 metrów halą.

Głogów · 18 września 2026

Kolegiata w Głogowie i Madonna Cranacha

Kolegiata Wniebowzięcia NMP na Ostrowie Tumskim w Głogowie, jedna z najstarszych świątyń Śląska, i losy zaginionej Madonny Głogowskiej Lucasa Cranacha.

Głogów · 18 września 2026

Kościół Bożego Ciała w Głogowie i Hoffmann

Późnobarokowy kościół pojezuicki Bożego Ciała w Głogowie, w którym freski malował E.T.A. Hoffmann. Hełmy wież wróciły na miejsce dopiero w 2019 roku.

Głogów · 18 września 2026

Piastowski Głogów: obrona 1109 i księstwo

Obrona Głogowa 1109 i dzieci-zakładnicy z kroniki Galla Anonima, powstanie księstwa głogowskiego w 1251 roku i rządy Zygmunta Starego nad Odrą.

Głogów · 18 września 2026

Ratusz w Głogowie: sześć wieków pożarów

Ratusz na głogowskim Rynku, wzmiankowany od 1349 roku, wielokrotnie palony i odbudowywany. Spalony w 1945 roku, z wieżą wysadzoną w 1962 i odbudowaną do 1998.

Głogów · 18 września 2026

Teatr imienia Gryphiusa w Głogowie

Teatr w Głogowie z 1799 roku, drugi na Śląsku po Wrocławiu, w którym grał Ferenc Liszt. Ruina po 1945 roku odbudowana w latach 2017–2019.

Głogów · 18 września 2026

Zabytkowe szkoły Głogowa po zburzeniu twierdzy

Monumentalne gmachy szkolne Głogowa z początku XX wieku: Szkoła Realna z rzeźbami Szekspira i Darwina, gimnazjum ewangelickie i szkoła imienia Pestalozziego.

Głogów · 18 września 2026

Zamek książąt głogowskich nad Odrą

Zamek w Głogowie: piastowska warownia z wieżą ostatecznej obrony, barokowa rezydencja starostów, odbudowana z ruin siedziba Muzeum Archeologiczno-Historycznego.