Wieczernik w Górze Kalwarii, kościół na Mariankach

Większość kościołów w Nowej Jerozolimie biskupa Wierzbowskiego stała przy głównych ulicach, w samym sercu planu krzyża. Jeden zbudowano celowo na uboczu, w wilgotnej dolinie zwanej dziś Mariankami. Miał przypominać nie triumf, lecz cichy wieczór przed męką.

Dom zbudowany jak sala Ostatniej Wieczerzy

Kościół Wieczerzy Pańskiej powstał około 1674 roku. Nadano mu kształt zwykłego, parterowego domu z jednym pomieszczeniem w środku, bo miał być pamiątką Wielkiego Czwartku i sali, w której odbyła się Ostatnia Wieczerza. Pierwotnie w środku stał wyłącznie duży marmurowy stół ołtarzowy, przy którym odprawiano nabożeństwo. To on nadał budynkowi nazwę Wieczernik. Od tego miejsca pielgrzymi przybywający do świętego miasta rozpoczynali swoją drogę pokutną.

Biskup planował osadzić tu dominikanki, ale ostatecznie kościół objęli marianie, których razem z siedmioma innymi zakonami sprowadził do Nowej Jerozolimy. W 1677 roku nadał zgromadzeniu prawo własności do świątyni oraz okolicznych gruntów.

Ten wpis to rozdział przewodnika po mieścieGóra Kalwaria: Nowa Jerozolima i dwór cadyków

Ojciec Papczyński i grób, który tu został

Do Wieczernika przybył założyciel zakonu marianów, ojciec Stanisław Papczyński. Zakonnicy mieszkali w pojedynczych celach dobudowanych wokół kościółka jak jaskółcze gniazda. Okolica była podmokła i niezdrowa, więc z czasem sami osuszyli grunty. Papczyński słynął jako spowiednik i kaznodzieja, a jego kazań przyjeżdżał słuchać sam Jan III Sobieski, który polecał się modlitwom zakonnika, gdy wyruszał na wojnę z Turkami.

Ojciec Papczyński spędził na Mariankach ponad dwadzieścia lat i po śmierci w 1701 roku został pochowany w swoim kościele. Gdy po latach otwarto trumnę, jego ciało i habit miały być niemal nienaruszone. Podniszczoną świątynię wyremontował na własny koszt inny marianin, Kazimierz Wyszyński. Dziś szczątki założyciela zakonu spoczywają w murowanym sarkofagu przy ołtarzu, lekko przechylonym w jego stronę, żeby, jak głosi miejscowa opowieść, ojciec Papczyński mógł na ołtarz spoglądać.

Ruina, ratunek i powrót marianów

Po rozbiorach nadeszły dla Wieczernika ciężkie lata. Pielgrzymki ustały, władze zabroniły pracy duszpasterskiej, a klasztor przy kościele obrócił się w ruinę. Marianie opuścili go w połowie XIX wieku, a po powstaniu styczniowym zakon został skasowany za sprzyjanie powstańcom. Sam kościół omal nie podzielił losu klasztoru. Ówczesny proboszcz chciał go rozebrać i sprzedać cegłę, ale budynek uratowali ostatni pozostały w mieście marianin, ojciec Bernard Pielaszyński, oraz hrabina Potocka z Wilanowa.

Wieczernik przetrwał obie wojny światowe, choć przez dekady niemal pusty. W 1952 roku prymas Stefan Wyszyński przekazał marianom parafię w Górze Kalwarii wraz z kościółkiem. Dziesięć lat później rozpoczął się generalny remont, podczas którego zachowano dawną bryłę, a we wnętrzu zawisł nowy obraz Wieczerzy Pańskiej. Przy okazji prac konserwatorskich na początku XXI wieku odkryto fundamenty pierwszego, siedemnastowiecznego klasztoru marianów.

Dziś Wieczernik na Mariankach jest sanktuarium ojca Stanisława Papczyńskiego, a pielgrzymi przyjeżdżają do niego nie tylko z Polski, ale i z Białorusi, Słowacji czy Stanów Zjednoczonych. Śladem po zakonie są nazwy okolicznych ulic: Mariańska, Ojca Papczyńskiego, samo osiedle Marianki.