Zabytki z tego wpisu i całej serii zobaczysz na naszej mapie →
Zanim w Kozienicach stanął pałac, a nawet zanim urodził się tu przyszły król Zygmunt Stary, była puszcza. To ona ściągała nad Zagożdżonkę władców, bo las pełen zwierzyny był dla średniowiecznego króla tym, czym dla późniejszych rezydencja: miejscem odpoczynku i polowań. Puszcza Kozienicka ciągnie się na południe od miasta, w widłach Wisły i Radomki, i to od królewskich łowów wzięła się cała dalsza historia Kozienic.
Las królewskich łowów
W dawnej Puszczy Kozienickiej polował Władysław Jagiełło, który miał zwyczaj zatrzymywać się tu w drodze przez kraj. Z jego wyprawami wiąże się najbardziej znane miejsce w lesie, Królewskie Źródła. Według legendy król jechał puszczą w upalny dzień i chciał ugasić pragnienie, a napotkany chłopiec wskazał mu źródło o zimnej, krystalicznie czystej wodzie. Wdzięczny władca zapytał, czym może się odwdzięczyć, a chłopiec opowiedział o dziewczynie, z którą nie mógł się ożenić, bo sprzeciwiał się temu jej ojciec. Jagiełło wezwał wtedy ojca, kazał mu nie stawać na drodze młodym i wręczył chłopcu sakiewkę złota. Od tej opowieści źródło bywa nazywane Źródłem Miłości, a miejscowa tradycja głosi, że picie z niego usuwa przeszkody w miłości. To podanie, nie zapisany fakt, ale właśnie ono przylgnęło do tego miejsca na stałe.
Ten wpis to rozdział przewodnika po mieścieKozienice: miasto króla, pałac i Puszcza Kozienicka
Park krajobrazowy i jego mieszkańcy
Najcenniejszą część puszczy chroni dziś Kozienicki Park Krajobrazowy imienia profesora Ryszarda Zaręby, utworzony w 1983 roku. Zajmuje ponad dwadzieścia sześć tysięcy hektarów, a jego otulina kolejne trzydzieści sześć tysięcy. W granicach parku i otuliny leży piętnaście rezerwatów przyrody. Krajobraz tworzą przede wszystkim lasy, urozmaicone dolinami rzek Radomki i Zagożdżonki, wydmowymi wzniesieniami i bagnami. Najstarsze drzewa, głównie sosny, liczą od dwustu do trzystu lat.
Puszcza jest domem dla wielu gatunków zwierząt. Gnieździ się tu około dwustu gatunków ptaków, wśród nich orlik krzykliwy, zimorodek i rybołów. Ze ssaków żyją tu jeleń, łoś, dzik i bóbr, a także liczna populacja popielicy. Siedlisko znalazło tu też kilkanaście gatunków nietoperzy oraz rzadki żółw błotny. Wśród roślin chronionych rosną w parku między innymi lilia złotogłów i sasanka. Ten sam las, tylko dalej na południe, dał początek innemu miastu, które opisywaliśmy osobno. Pionki wyrosły w głębi Puszczy Kozienickiej, przy tej samej rzece Zagożdżonce, wybrane pod wytwórnię prochu właśnie dlatego, że puszcza dawała jej osłonę.
Jak dojść do Królewskich Źródeł
Do Królewskich Źródeł prowadzi najpopularniejsza ścieżka parku. Zaczyna się przy moście w Kajzerówce, oddalonym o kilka kilometrów od Kozienic, gdzie czeka parking i polana rekreacyjna. Stamtąd trzykilometrowa trasa wiedzie przez rozlewiska Zagożdżonki, częściowo po drewnianym pomoście, i kończy się przy samym źródle. Innym leśnym szlakiem jest ścieżka przez rezerwat Jedlnia przy zalewie w Siczkach, z sosnami i dębami liczącymi po dwieście lat, oraz pętla Nad Pacynką, opowiadająca o roli wody w lesie.
Kto chce zrozumieć, skąd wzięła się tu przyroda i osadnictwo, może zajrzeć do Izby Dydaktyczno-Muzealnej Puszczy Kozienickiej, urządzonej w stuletniej leśniczówce we wsi Augustów. Zwiedzanie samego parku najczęściej łączy się z wizytą w mieście, bo pałac w Kozienicach z jego Muzeum Regionalnym leży na skraju tego samego lasu, w którym polowali królowie. Puszcza i park zaczynają się tuż za miastem.
