Willa Bezego w Kozienicach, dziś biblioteka

Przy ulicy Kochanowskiego stoi dom, który wygląda jak niewielki dwór: kolumnowy ganek, wysoki łamany dach, boczne przybudówki. Nie jest jednak szlacheckim dworem, tylko willą zbudowaną w 1923 roku dla miejscowego notariusza. Przez następne sto lat przewinęła się przez nią niemal cała historia Kozienic w miniaturze, od międzywojennej resursy po dzisiejszą bibliotekę.

Dom notariusza Bezego

Willę postawił dla siebie Aleksander Beze, kozienicki notariusz przy sądzie okręgowym w Radomiu. Wzniesiono ją w duchu tak zwanego stylu dworkowego, popularnego w Polsce lat dwudziestych. Był to świadomy powrót do formy polskiego dworu, z jego kolumnowym gankiem, wysokim łamanym dachem i narożnymi przybudówkami, dawniej zwanymi alkierzami. Architekci tego nurtu odchodzili od nadmiaru dekoracji na rzecz prostoty i wygodnego rozplanowania wnętrz. Willa Bezego jest tego przykładem: bryła jest oszczędna, elewacje gładkie, a szerokie prostokątne i owalne okna wpuszczają do środka dużo światła. Środek fasady wysuwa się do przodu i wspiera na czterech prostych, gładkich kolumnach, a nad nim mieści się balkon.

Ten wpis to rozdział przewodnika po mieścieKozienice: miasto króla, pałac i Puszcza Kozienicka

Sto lat pod jednym dachem

Dom szybko stał się jednym z ważniejszych adresów w mieście. W 1935 roku przeniesiono do niego resursę, czyli klub towarzyski, który zajął salę na parterze. W czasie okupacji niemieckiej mieściła się tu Rada Główna Opiekuńcza, polska organizacja charytatywna pomagająca aresztowanym i najbiedniejszym. Po wojnie w willi urzędował powiatowy komitet partii, działał punkt rozdziału darów z zagranicznej pomocy, a później przychodnia rejonowa. Kolejni mieszkańcy budynku wywodzili się od spadkobierców notariusza.

W 1982 roku władze zaczęły starać się o wykup budynku dla biblioteki, co udało się rok później. Po pierwszym remoncie miejska biblioteka otworzyła się tu w 1989 roku. Najgruntowniejsza przebudowa przyszła jednak dopiero w naszych czasach. Rewitalizacja trwała od jesieni 2022 do grudnia 2023 roku i objęła cały obiekt, od dachu po piwnice: wymieniono instalacje, okna i posadzki, dobudowano windę, urządzono nową czytelnię i salę komputerową. Inwestycja kosztowała ponad pięć milionów złotych, w większości ze środków ministerialnych, a wyremontowaną bibliotekę otwarto 15 grudnia 2023 roku. Willa przy ul. Kochanowskiego 22 mieści dziś Bibliotekę Publiczną Gminy Kozienice i pozostaje jednym z nielicznych kozienickich domów, który przez cały wiek nie stał pusty.