Kościół Świętego Krzyża w Kozienicach

Przy głównej ulicy Kozienic, między dawnym rynkiem a parkiem, stoi murowany kościół z jedną wieżą pośrodku fasady. Nie jest stary, ma około stu sześćdziesięciu lat, ale miejsce, na którym stoi, modli się znacznie dłużej. Parafia w Kozienicach sięga korzeniami czasów, gdy do miasteczka na łowy przyjeżdżali królowie, i to z nimi wiąże się początek tutejszego kościoła.

Kościół, który palił się i wracał

Pierwszą świątynię w Kozienicach wzniesiono według tradycji z fundacji Władysława Jagiełły jeszcze pod koniec XIV wieku. Był to kościół filialny, podległy większej parafii. Spłonął, został odbudowany w połowie XVI wieku i uposażony przez króla Zygmunta Augusta, a wkrótce potem podniesiony do rangi parafialnego. Kolejny pożar strawił go jeszcze raz, więc odbudowywano go ponownie w XVIII wieku. Stary drewniany kościół stał w miejscu dzisiejszej południowej części parku, obok pomnika, i rozebrano go dopiero wtedy, gdy gotowa była nowa murowana świątynia.

Ten kościół, który stoi do dziś, postawił w latach 1868 i 1869 ówczesny proboszcz i dziekan kozienicki, ksiądz Józef Khaun. Ten sam duchowny zajął się w tym czasie także uporządkowaniem miejskiego cmentarza. Historia parafii to więc ciąg budów i odbudów rozłożony na kilka stuleci, w którym obecny budynek jest najmłodszym ogniwem.

Ten wpis to rozdział przewodnika po mieścieKozienice: miasto króla, pałac i Puszcza Kozienicka

Trzy nawy i wieża nad wejściem

Kościół zbudowano z cegły, na planie prostokąta, jako świątynię z trzema nawami, zakończoną od wschodu częścią ołtarzową o ścianie załamanej na trzy boki, z dwiema zakrystiami po bokach. Wejście prowadzi przez przedsionek, nad którym wznosi się wieża pełniąca funkcję dzwonnicy. Fasadę dzielą płaskie filary przylegające do ściany, a nad drzwiami, zamkniętymi półkolistym łukiem, umieszczono okrągłe witrażowe okno w ozdobnej oprawie. Wieżę wieńczy trójkątny szczyt, nad którym wznosi się blaszana dzwonnica z ostrym, iglicowym hełmem zakończonym krzyżem.

Wnętrze przykrywa płaski strop wypełniony drewnianymi kasetonami, które założono w latach sześćdziesiątych XX wieku, przy okazji przebudowy sufitu. Wtedy też podwyższono wieżę. Posadzkę wyłożono terakotą, a wśród wyposażenia znalazła się marmurowa chrzcielnica. Dachy układają się schodkowo, na kilku wysokościach: najwyższy kryje główną nawę, niższy część ołtarzową, a nad bocznymi zakrystiami opada już tylko w jedną stronę. Z zewnątrz daje to świątyni charakterystyczny, uskokowy zarys. Kościół Świętego Krzyża jest wciąż główną parafią miasta.