Kamienica Frajermana w Grodzisku Mazowieckim

Kamienica przy 1 Maja 43 wyróżnia się już z daleka. Nie ma tynku. Zbudowano ją z czerwonej, specjalnie wypalanej cegły, która tynku nie potrzebowała, i taka została do dziś.

Czerwona cegła przy 1 Maja

Dom wzniesiono w 1910 roku z cegły twardo wypalanej na zewnętrzne lico, odpornej na deszcz, której nie trzeba było tynkować. Cały efekt oparto więc na samej cegle. Nad oknami ułożono z niej płaskie łuki, kolejne kondygnacje rozdzielono ceglanymi gzymsami. To rozwiązanie oszczędne i trwałe zarazem, spotykane w miejskiej zabudowie tego czasu.

Budynek stoi frontem do ulicy, z bramą wjazdową w osi przyziemia. Za nią jest niewielkie podwórko z resztkami dawnego bruku i drewnianą klatką schodową w środku.

Ten wpis to rozdział przewodnika po mieścieGrodzisk Mazowiecki: letnisko przy pierwszej kolei

Kupiec, który nie wrócił

Właścicielem kamienicy był Dawid Frajerman, żydowski kupiec. Grodzisk miał przed wojną liczną społeczność żydowską, a domy takie jak ten należały do jej dorobku wpisanego w miejską tkankę. Frajerman zmarł w 1941 roku w getcie warszawskim. Do tego samego getta trafili wtedy Żydzi z całych okolic Warszawy, w tym cała chasydzka społeczność Góry Kalwarii, o której pisaliśmy przy dworze cadyków dynastii Ger.

Jego dom go przeżył. Po wojnie kamienicę przejął Skarb Państwa, w latach siedemdziesiątych pożar strawił dach i część górnej kondygnacji, a budynek przeszedł później w zarząd gminy. Czerwona, nieotynkowana bryła przy 1 Maja pozostała jednym z niewielu śladów po dawnych żydowskich właścicielach grodziskich kamienic.