Wille na Górze Maślanej w Bielawie

Nad środkiem Bielawy, na wschód od ulicy Piastowskiej i dawnej fabryki Dierigów, wznosi się wzgórze, które do 1945 roku nazywało się Butterberg. Po polsku to Góra Maślana. Jest najdalej na północ wysuniętym wzgórzem w paśmie Wzgórz Bielawskich. Do czasu budowy willi było częściowo zalesionym punktem widokowym, otwartym dla wszystkich. Widać stąd prawie całą Bielawę, pasmo Gór Sowich i Górę Parkową.

Około 1928 roku na zachodnim stoku wzgórza, na wysokości około 360 metrów, firma Dierig założyła park i postawiła w nim dwie wille. Przeznaczyła je dla dyrektorów i ich rodzin.

Domy dla dyrektorów firmy

Przedsiębiorstwo, które Christian Gottlob Dierig założył w Bielawie w 1805 roku, w 1902 roku stało się spółką z ograniczoną odpowiedzialnością, a w 1928 roku spółką akcyjną. Rosło szybko i budowało mieszkania dla swoich pracowników. Wille na Butterbergu były częścią tego samego programu, tylko na samej górze firmowej drabiny.

Oba domy to późna odmiana domu typu Landhaus, wolnostojącej willi w ogrodzie. Różnią się w szczegółach, ale zbudowano je według tego samego pomysłu. Stoją wzdłuż zachodniej granicy działki, na niewysokiej skarpie. Mają ściany z cegły pokryte tynkiem, kamienną okładzinę na wysokości piwnic i czterospadowe dachy. Do głównych wejść prowadzą kamienne portale.

Ten wpis to rozdział przewodnika po mieścieBielawa: wieś tkaczy, która stała się miastem Dierigów

Willa Gottfrieda Dieriga

Dom pod numerem 1 zbudowano dla fabrykanta Gottfrieda Dieriga , urodzonego w 1889 roku. Od północy, przed willą, jest piwnica lodowa.

Gottfried Dierig popełnił tu samobójstwo w maju 1945 roku, kiedy do Bielawy wkraczała Armia Czerwona. Jedne przekazy podają datę 8 maja, inne 11 maja. Kilka dni wcześniej w północnych Czechach zginął jego starszy brat Wolfgang, razem z żoną i córką.

Po wojnie w willi zamieszkał pierwszy polski dyrektor zakładów, z których powstał później „Bielbaw”, Nowicki. Potem urządzono w niej drugi budynek przedszkola przyzakładowego. Po 1990 roku dom kupił prywatny inwestor, który ogrodził teren i wymienił pokrycie dachu.

Willa Juliusa Grafa i wnętrza art déco

Dom pod numerem 2 należał do Juliusa Grafa , zięcia Gottfrieda Dieriga i dyrektora naczelnego bielawskich zakładów Christian Dierig AG. Po wojnie mieściło się tu przedszkole przyzakładowe „Bielbawu”. W 2002 roku dom przeszedł w ręce prywatne.

Jego wnętrza urządzono w stylu art déco. Wejście w północno-zachodnim narożniku prowadzi przez kamienny portal do sieni i holu. Hol ma dwa poziomy, wzorowane na domach angielskich. Prowadzą z niego drewniane schody, które w połowie zawracają, z balustradą ze szczebelków i poręczą zakończoną gałkami. Strop holu udaje kasetony, a we wschodniej, węższej części holu przechodzi w płaskie pozorne sklepienie, również z udawanymi kasetonami. W holu stoi filar z płaskorzeźbami. Przedstawiają one różne zajęcia ludzi i nawiązują do Hansa Sachsa, dawnego niemieckiego poety. Na klatce schodowej i w holu zachowały się witraże.

W obu domach przetrwało dużo oryginalnych drobiazgów. Drewniane okna mają stare żaluzje i okiennice, z mechanizmem ślimakowym do podnoszenia i opuszczania. Są drzwi przesuwane ze szkłem kryształowym, winda kuchenna do podawania potraw i żeliwne kaloryfery. Przeszklone ryzality, balkony, loggie i werandy łączą wnętrza z parkiem.

Park na stoku

Do obu domów prowadzi prosta droga, przedłużenie ulicy Spółdzielczej. Na jej końcu stoi brama wjazdowa, a przed willą nr 2 dodatkowa furta ze schodami. Od zachodu zachowało się oryginalne ogrodzenie: niski murek, prostokątne słupki i krata z pionowych prętów. Przed bramą rośnie strzyżony żywopłot, a za nią, wzdłuż ogrodzenia, żywopłot z głogów.

Ścieżka biegnie równolegle do drogi za tylnymi ścianami domów. Od willi w stronę szczytu prowadzą zakosami kamienne ścieżki spacerowe, a wokół parku biegnie jeszcze jedna, po łuku. Można się dziś tylko domyślać, gdzie były tarasy i punkty widokowe na miasto i na Góry Sowie. Na wschód od willi nr 2 jest płytki, murowany basen. Drzewa posadzono według planu: w południowej części przeważają iglaste, w środkowej i północnej liściaste.