Zabytki z tego wpisu i całej serii zobaczysz na naszej mapie →
Wieża kościoła Wniebowzięcia NMP w Bielawie ma 101 metrów. Przez lata podawano ją jako trzecią co do wysokości kościelną wieżę w Polsce, dziś wymienia się ją na siódmym miejscu. Stoi od frontu. Kościół ma też drugą, mniejszą wieżę i stoi przy ulicy Wolności, głównej ulicy miasta.
Stary kościół z XIII wieku
Pierwsze wzmianki o kościele w Bielawie pochodzą z 1288 roku, z tego samego czasu co najstarsze wzmianki o samej wsi. Był to niewielki gotycki kościół. Od 1530 roku należał do ewangelików, a 9 marca 1654 roku nakazano oddać go katolikom. Przetrwał do 1864 roku. Był wtedy w tak złym stanie, że groził zawaleniem, i rozebrano go.
Ze starego kościoła zostało kilka kamiennych tablic nagrobnych, które są dziś we wnętrzu. Od obecnego budynku starsza jest też kamienna płyta nagrobna na jego zewnętrznej ścianie. Wykuto na niej rycerza w pełnej zbroi, z hełmem i mieczem, a w czterech narożnikach tarcze z herbami. Łaciński napis mówi o śmierci w 1571 roku. Płyta upamiętnia Christufa von Netza z Weigelsdorfu, czyli dzisiejszych Ostroszowic, wsi w gminie Dzierżoniów. Ufundowała ją jego żona, Agata von Schindel. Ród von Netz pod koniec XVI wieku zbudował też dwór w Bielawie.
Ten wpis to rozdział przewodnika po mieścieBielawa: wieś tkaczy, która stała się miastem Dierigów
Neogotyk Alexisa Langera
Pieniądze na nowy kościół zostawił ksiądz Jan Seidl, który zmarł w 1846 roku i przekazał na budowę 6511 talarów. Budowę podjął jego następca, ksiądz Franciszek Krauze. Wcześniej postawił w Bielawie szkołę, ochronkę dla biednych dzieci i szpital.
Projekt przygotował wrocławski architekt Alexis Langer i sam nadzorował budowę. Kamień węgielny położono 14 kwietnia 1868 roku, a budowę zakończono 15 listopada 1876 roku. Tego dnia kościół poświęcono. Uroczystości prowadził nowy proboszcz, ksiądz Karol Stein, a sam obrzęd odprawił dziekan z Dzierżoniowa, ksiądz Adolf Rinke. Uroczystą konsekrację przeprowadził szesnaście lat później, w 1892 roku, kardynał Georg Kopp.
Kościół jest murowany, w stylu neogotyckim, czyli wzorowanym na średniowiecznym gotyku. Z lotu ptaka ma kształt krzyża. Wnętrze dzieli się na trzy podłużne części, nawy, i wszystkie trzy mają tę samą wysokość. Langer zaprojektował w Bielawie jeszcze szpital sióstr elżbietanek z lat 1899–1901.
Wnętrze z czasów budowy
W kościele przetrwało wyposażenie z czasu budowy. Ksiądz Krauze podarował świątyni organy o 30 głosach, czyli trzydziestu różnych barwach dźwięku. Gra się na nich do dziś.
W oknach zachowało się 15 kolorowych witraży we wzory i 19 zwykłych przeszkleń z lat 1872–1876. Wykonał je Instytut Witrażowy Adolpha Seilera z Wrocławia. Ta sama pracownia zrobiła później witraż do willi fabrykanta Wolfganga Dieriga, nazywanej dziś Pałacem Dębowym.
Kościół ma trzy ołtarze. Obraz Wniebowzięcia w ołtarzu głównym namalowano na płótnie w 1913 roku.
Remonty po wojnie
W latach 1961–1966 wyremontowano dach, obie wieże, okna i organy, położono nową posadzkę i na nowo pomalowano wnętrze. Nowe malowidła poświęcił 29 października 1966 roku biskup Wincenty Urban. W 1976 roku dach i dużą wieżę pokryto blachą miedzianą. W 1992 roku dostawiono drugi, neogotycki ołtarz, przy którym ksiądz odprawia mszę twarzą do wiernych, a także pulpit do czytań w tym samym stylu. Organy przeszły gruntowny remont w 1993 roku, dach kolejny w 1996. W 1998 roku na wieży zawieszono trzy nowe dzwony, a w 2000 roku zamontowano na niej zegary.
Kościół Wniebowzięcia NMP jest dziś kościołem parafialnym w dekanacie Bielawa diecezji świdnickiej.
