Przedmieście Nyskie w Zgorzelcu: kamienice nad Nysą

Ulica Daszyńskiego biegnie wzdłuż Nysy Łużyckiej i po zachodniej stronie nie ma żadnego domu. Jest tylko rzeka, a na drugim brzegu Görlitz. Po wschodniej stronie stoi zwarty szereg wąskich kamienic, wciśniętych w skarpę, która opada ku wodzie. To najstarsza część dzisiejszego Zgorzelca, dawne Przedmieście Nyskie, przez wieki prawobrzeżna dzielnica Görlitz przy moście.

Przedmieście Nyskie i jego pożary

Pierwsze wzmianki o domach na Przedmieściu Nyskim pochodzą z XIV wieku. Z tamtej zabudowy nic nie przetrwało nad ziemią. Pożary w latach 1525, 1726 i 1758 niszczyły ją kolejno, a na pogorzeliskach mieszczanie stawiali nowe kamieniczki. Dzisiejsze domy pod numerami od 9 do 20 pochodzą głównie z XIX wieku, ale niemal każdy stanął w miejscu poprzednika. W piwnicach, na parterach, a czasem i na pierwszym piętrze zachowały się sklepienia domów z przełomu XVII i XVIII wieku.

Skarpa nadaje całemu szeregowi charakterystyczny kształt. Od ulicy domy mają trzy, cztery, a nawet pięć kondygnacji, czyli poziomów licząc z parterem, od podwórza o jedną albo dwie mniej. Tylne pomieszczenia dolnych pięter wchodzą w zbocze i służą za piwnice. Za domami są małe podwórka, a wyżej ogródki działkowe.

Ten wpis to rozdział przewodnika po mieścieZgorzelec: dom Böhmego i gmach, w którym podpisano granicę

Muzeum Łużyckie przy Daszyńskiego 15

Trzy domy od domu Jakuba Böhmego, który ma numer 12, stoi kamienica pod numerem 15 . Obecny budynek pochodzi z XIX wieku i stanął w miejscu starszego. W parterze zostały po nim sklepione sufity, łukowe i krzyżowe, czyli złożone z dwóch przecinających się łuków. Dom ma cztery piętra licząc z parterem i siedem okien w rzędzie, a front tak prosty, że obramienia okien zaznaczono tylko gładszym tynkiem. Spadek terenu jest tu tak duży, że tylne wejście od podwórza prowadzi od razu na wysokość drugiego piętra.

Po wojnie kamienica służyła za dom mieszkalny i z czasem popadła w ruinę. W czerwcu 2003 roku władze miasta przekazały ją nowo powstającemu Muzeum Łużyckiemu. Remont włączono do miejskiego planu odnowy całego Przedmieścia Nyskiego i przeprowadzono za pieniądze unijne. Skończył się w 2007 roku, a niedługo potem muzeum zaczęło działać. Zajmuje się historią i kulturą Górnych Łużyc, zwłaszcza samego Zgorzelca. Ma w zbiorach znaleziska archeologiczne, sprzęty i meble z dawnych domów, najstarsze dokumenty miejskie, mapy i panoramy.

Kamienice przy Daszyńskiego od 9 do 20

Szereg biegnie z północy na południe. Otwiera go narożna kamienica pod numerem 9 , u zbiegu z ulicą Nowomiejską. Obecny dom pochodzi z XIX wieku, a szczyt przebudowano na początku XX wieku. W dachu od strony ulicy ma trzy drewniane okienka. Jeszcze w 1933 roku na budynku widniał niemiecki napis o dobroci Pana, podpisany: Gottfried Prausse 1726. Później napis zniknął.

Pod numerem 10 fundamenty i sklepione piwnice zostały ze starszego domu. Kamienica pod numerem 11 przewyższa sąsiadów: od ulicy ma pięć kondygnacji, od podwórza tylko dwie, a jej wąski front z trzema pionowymi rzędami okien nie ma żadnych ozdób. Za nią stoi dom Jakuba Böhmego pod numerem 12, z tablicą upamiętniającą szewca i mistyka, który mieszkał tu na przełomie XVI i XVII wieku.

Dom pod numerem 13 jest wąski i wysoki. Pionowe pasy na jego elewacji to otynkowane stalowe szyny, którymi kiedyś wzmocniono mury. Ten dom i sąsiedni numer 14 mają wspólną bramę, sień i klatkę schodową. Obramienie wejścia do numeru 14 częściowo wykuto z kamienia.

Za muzeum pod numerem 15 stoi kamienica pod numerem 16 , przysadzista i długa, z ośmioma oknami w rzędzie i dwoma rzędami wąskich okienek w dachu. Od podwórza, wskutek spadku terenu, ma tylko jedną kondygnację. Pod numerem 17 starych sklepień zachowało się najwięcej, na parterze i na pierwszym piętrze, a boki wejścia wykuto z granitu. Kamienica pod numerem 19 zbudowana jest z cegły i kamienia, a do środka prowadzą drzwi z desek osadzone w kamiennym portalu zamkniętym płaskim łukiem.

Szereg zamyka dom pod numerem 20 , z końca XIX wieku, postawiony na wysokiej skarpie. Różnica poziomów jest tu tak duża, że tylne pomieszczenia pierwszego i drugiego piętra służą za piwnice, a parter jest właściwie tylko przejściem do schodów. Z sieni na pierwsze piętro prowadzą granitowe schody.