Sanktuarium w Rokitnie pod Błoniem

Kilka kilometrów na wschód od Błonia, przy szosie do Brwinowa, we wsi Rokitno stoi barokowy kościół, do którego co roku ściągają tysiące pielgrzymów. Sanktuarium Matki Bożej w Rokitnie nazywa się prymasowskim, bo modlili się tu kolejni prymasi, a wizerunek z głównego ołtarza nazwano Prymasowską Wspomożycielką.

Dwa kościoły, jedna parafia

Rokitno to jedna z najstarszych parafii na Mazowszu, a jej początki sięgają średniowiecza. Przez wieki działały tu obok siebie dwie odrębne parafie z dwoma kościołami: starsza, pod wezwaniem świętego Wojciecha w Rokitnie Dolnym, i pod wezwaniem świętego Jakuba w Rokitnie Górnym. Obie przetrwały do XVII wieku, ale ich utrzymanie sprawiało coraz większe kłopoty.

Rozwiązanie przyszło od biskupa poznańskiego Mikołaja Święcickiego, który wyjednał u papieża zgodę na połączenie obu parafii i wzniesienie jednej murowanej świątyni. Nowy kościół postawiono na miejscu drewnianego kościoła świętego Jakuba w Rokitnie Górnym.

Ten wpis to rozdział przewodnika po mieścieBłonie: stare mazowieckie miasto i sanktuarium w Rokitnie

Kościół architekta króla

Projekt nowej świątyni wykonał Tomasz Bellotti, nadworny architekt Jana III Sobieskiego i syn Józefa Bellottiego, twórcy warszawskiego kościoła Świętego Krzyża. Umowę na budowę podpisano w pobliskich Święcicach w 1702 roku. Bellotti zaprojektował kościół na planie krzyża, z kaplicami w narożach i dwiema wieżami od frontu.

Sama budowa okazała się dziełem na pokolenia. Różne przekazy podają różne daty jej rozpoczęcia, od końca XVII do początku XVIII wieku, a prace raz po raz przerywały wojny, między innymi konflikt ze Szwecją. Nieotynkowaną świątynię udało się konsekrować dopiero pod koniec XVIII wieku. Wież długo nie było. Dokończono je i otynkowano fasadę dopiero w latach 1883–1886, podczas gruntownej przebudowy prowadzonej przez architekta Konstantego Wojciechowskiego. Na południowej wieży zawisł zegar i dwa dzwony odlane we Wrocławiu jeszcze w połowie XVIII wieku.

Wtedy też na fasadę trafiły trzy kamienne rzeźby: Matki Bożej i dwóch rycerzy-męczenników. Wyszły spod dłuta Jana Jerzego Plerscha, jednego z czołowych rzeźbiarzy XVIII-wiecznej Warszawy, a kupiono je z warszawskiego kościoła pijarów przy ulicy Długiej.

Cudowny obraz i prymasi

Najważniejszy w sanktuarium nie jest jednak żaden z tych elementów, lecz obraz Matki Bożej Rokitniańskiej w głównym ołtarzu. To malowidło na desce, powstałe prawdopodobnie w XVI wieku, przedstawiające Maryję z Dzieciątkiem. Autor jest nieznany, a przekaz mówi, że wizerunek znajdował się w drewnianym kościele „od niepamiętnych czasów”. Tło wykonano ze srebra, sukienkę miejscami pozłocono.

Kult obrazu poświadczony jest już w XVII wieku. Modlił się przed nim prymas Wacław Leszczyński, który przy każdej podróży do Warszawy zatrzymywał się w Rokitnie i obdarowywał kościół. Po nim bywali tu kolejni prymasi Polski, w tym August Hlond i Stefan Wyszyński. To właśnie Wyszyński, podczas konsekracji odbudowanego kościoła 13 czerwca 1968 roku, nadał wizerunkowi tytuł Prymasowskiej Wspomożycielki. Osiemnaście lat później kardynał Józef Glemp powierzył parafię zakonnikom ze zgromadzenia orionistów i podniósł kościół do rangi sanktuarium, a w 2005 roku uroczyście koronował obraz.

Wnętrze skupia się wokół ołtarza głównego o sześciu kolumnach, z aniołami wykonanymi w 1925 roku przez Wincentego Bogaczyka. W bocznych ramionach kościoła, zbudowanego na planie krzyża, wiszą obrazy dawnych mistrzów, w tym Gloria świętego Jakuba pędzla Szymona Czechowicza.

Wojny, odbudowy i cmentarz

Historia Rokitna to ciąg zniszczeń i odbudów. W październiku 1914 roku, zaledwie kilkanaście lat po ukończeniu wież, ostrzał artyleryjski obrócił kościół w gruzy. Ocalała jedynie zakrystia, w której odprawiano nabożeństwa, oraz sam cudowny obraz, który przetrwał zawieszony na belce. Odbudowę prowadził architekt Konstanty Jakimowicz, a świątynię, już pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny, poświęcono w 1931 roku. Druga wojna przyniosła kolejne straty: w 1945 roku dach i jedną z wieżyczek uszkodził czołg. Za każdym razem kościół odbudowywali parafianie.

Obok świątyni leży cmentarz założony w 1852 roku. Spoczywają na nim dawni właściciele okolicznych majątków, między innymi rodzina Paschalisów z Święcic i Ignacy Dąbrowski, właściciel dóbr Rokitno, a także wieloletni proboszczowie. Jest tu również kwatera wojenna z września 1939 roku, w której pochowano 176 żołnierzy Wojska Polskiego z oddziałów armii „Łódź” oraz 28 osób cywilnych. Polegli oni w połowie września w walkach w pobliskich wsiach: Płochocinie, Kopytowie, Święcicach i Łaźniewie.