Zabytki z tego wpisu i całej serii zobaczysz na naszej mapie →
Na zewnętrznych ścianach kościoła przy ulicy Miarki wisi kilkanaście kamiennych epitafiów i płyt nagrobnych z lat 1599–1614. Mieszczanie Kamiennej Góry chowali się wtedy przy farze, a kościół był luterański. W 1629 roku kościół wrócił do katolików.
Najstarszy kościół miasta
Pierwszy kościół w Kamiennej Górze wspominają dokumenty z samego końca XIII wieku. Jedne źródła podają rok 1294, inne 1295, a w książęcym dokumencie z 7 sierpnia 1295 roku pojawia się pleban Reynko, zarazem notariusz księcia. W 1318 roku rektorem kościoła był Gabriel z Rimini.
Tamten pierwszy kościół spłonął, prawdopodobnie w czasie najazdu husytów. W 1426 roku husyci podpalili miasto, ale nie zdołali go zająć. Obecna świątynia mogła powstać z wykorzystaniem murów spalonej. Najstarszą częścią jest gotyckie prezbiterium z przełomu XIV i XV wieku. Korpus i wieżę wzniesiono w drugiej połowie XVI wieku.
Ten wpis to rozdział przewodnika po mieście Jak kupcy płótna zbudowali Kamienną Górę
Fara dwóch wyznań
W 1562 roku kościół przejęli protestanci, mimo sprzeciwu cystersów z pobliskiego Krzeszowa. W latach 1594–1595 dobudowali od południa czwartą, niższą nawę i przebudowali okna oraz wieżę. Fara należała do gminy ewangelickiej do 1629 roku i jeszcze raz, w czasie wojny trzydziestoletniej, w latach 1634–1637. Wtedy znów przebudowywano wieżę. Wielki pożar, który w 1638 roku strawił prawie całe miasto, kościoła nie dotknął.
Od tej pory fara była już katolicka, a ewangelicy od 1720 roku modlili się w swoim Kościele Łaski. W 1698 roku kościół dostał nowe organy. Nowe ołtarze boczne z lat 1710 i 1737 ufundowali kamiennogórscy mieszczanie i proboszcz. W 1785 roku wymieniono ołtarz główny, a proboszcz Weber ufundował rokokową ambonę. Wyrzeźbił ją Joseph Anton Lachel z Krzeszowa.
Neogotycka przebudowa
Dzisiejszy wygląd fara zawdzięcza proboszczowi Puschmannowi. Z jego inicjatywy w latach 1881–1883 i w 1885 roku przebudowano kościół w duchu gotyku: zmieniono prezbiterium i wieżę, przekształcono obramienia drzwi i części okien, wstawiono nowy prospekt organowy. Z tego czasu pochodzi większość wystroju i wyposażenia, w tym neogotycki ołtarz główny i jeden z bocznych. Po 1945 roku kościół pozostał świątynią parafialną. Remontowano go w 1960 roku, w latach 1967–1972 oraz w 2003 i 2005 roku.
Jak wygląda fara
Kościół stoi w zachodniej części centrum, wśród dawnego cmentarza. W ciąg ogrodzenia z bramami włączono stary mur cmentarny. To kościół halowy, w którym nawy mają tę samą wysokość. Pierwotnie miał trzy nawy, czwarta, niższa, przylega asymetrycznie od południa i nakrywa ją jednospadowy dach. Prezbiterium jest krótkie, dwuprzęsłowe, zamknięte prostą ścianą. Od północy przylega pięcioboczna zakrystia.
Wieża stoi na osi kościoła od zachodu i jest częściowo wciągnięta w jego bryłę. U góry przechodzi w węższą nadstawę o ściętych narożnikach, otoczoną galerią z balustradą. Wieńczy ją barokowy hełm z prześwitem. Ściany są otynkowane, okna zamknięte ostro albo półkoliście.
W kruchcie zachował się kamienny gotycki portal. Nawę główną przykrywa sklepienie z gęstą siecią żeber, prezbiterium sklepienie krzyżowe, a nawy boczne półokrągłe sklepienia. Nad nawami bocznymi i od zachodu biegną empory. Najstarszy element wyposażenia to późnogotycki ołtarz boczny św. Anny z 1520 roku, przeniesiony z Raszowa. Jest też kamienna chrzcielnica z pierwszej połowy XVII wieku z drewnianą pokrywą, ambona Lachela i zbiór rzeźb z XVIII i XIX wieku. Na wieży wiszą dzwony z 1606 i 1639 roku. Wnętrze jest dostępne w godzinach nabożeństw.
Źródła
Karty ewidencyjne zabytku — Narodowy Instytut Dziedzictwa, zabytek.pl
- Kościół św. Piotra i Pawła w Kamiennej Górze, oprac. Wojciech Ulanecki, 1999
Bibliografia
- Słownik Geografii Turystycznej Sudetów, t. 8: Kotlina Kamiennogórska, Wzgórza Bramy Lubawskiej, Zawory, red. M. Staffa, Wrocław 1997
- Zabytki sztuki w Polsce. Śląsk, Warszawa 2006
Komentarze
Wczytywanie komentarzy…