Zabytki z tego wpisu i całej serii zobaczysz na naszej mapie →
Pierwszy projekt budynku przy dzisiejszej ulicy Okrzei przewidywał salę teatralną na piętrze i aulę piętro wyżej. Z teatru zrezygnowano, z owalnej auli też. Zbudowano prostokątną salę z podium dla orkiestry w połowie wysokości ściany. Przy długim stole siadało w niej 98 osób.
Projekt ucznia Langhansa
Dom zbudowano około 1805 roku dla kamiennogórskiego stowarzyszenia. Przed wojną nazywano go domem loży. Bywa też nazywany resursą, czyli siedzibą klubu towarzyskiego zamożnych mieszczan. Zaprojektował go i zbudował Niederräcker, mistrz budowlany z Wałbrzycha, uczeń Carla Gottharda Langhansa. Jego autorstwo potwierdziły podpisy na projektach, które przed 1929 rokiem odnalazł kamiennogórski kupiec Salisch.
Pierwszy projekt pochodzi z 1797 roku i pokazuje duży budynek: z salą teatralną na pierwszym piętrze i aulą na drugim. W 1799 roku Niederräcker narysował nowy, proporcjonalnie mniejszy. Zrezygnował z sali teatralnej, ale zostawił owalną aulę z przylegającą do niej okrągłą salą, rotundą. Orkiestra miała w nim grać z wnęki schowanej w wysuniętej środkowej części fasady.
Dom zbudowano według projektu z 1799 roku, z poprawkami właśnie w auli. Ze względów oszczędnościowych zamiast owalu powstała prostokątna sala z dwoma przyległymi pomieszczeniami. Orkiestrę przeniesiono na podium w połowie wysokości ściany, żeby zmieścić w sali długi stół na 98 miejsc. Zmieniono też ozdoby okien.
Ten wpis to rozdział przewodnika po mieście Jak kupcy płótna zbudowali Kamienną Górę
Po wojnie
Po wojnie budynek przystosowano do innych celów. W latach 70. XX wieku korzystał z niego zakład przemysłu skórzanego. Później przeszedł w ręce prywatne i stopniowo niszczał. W 2013 roku stał zdewastowany i opuszczony, a w 2015 roku wybuchł w nim pożar.
W październiku 2018 roku, po śmierci ostatniego właściciela, dom w spadku przejęła gmina wiejska Kamienna Góra. Na pierwsze prace dostała 370 tysięcy złotych z programu Ministerstwa Kultury „Ochrona zabytków” i dołożyła własne pieniądze. Wystarczyło na najpilniejsze ratowanie: wymieniono belki stropu nad pierwszym piętrem i całą konstrukcję dachu, położono nowe pokrycie, przemurowano kominy i wywieziono gruz. We wrześniu 2024 roku budynek miał już nowy dach.
Jak wygląda dom
Dom Loży przy ulicy Okrzei 14 ma prostą, klasycystyczną bryłę z wysuniętą do przodu środkową częścią fasady. To w niej miało się kryć miejsce dla orkiestry z owalnej auli, której ostatecznie nie zbudowano. Przed wojną ulica nazywała się Wallstrasse.
Źródła
Karty ewidencyjne zabytku — Narodowy Instytut Dziedzictwa, zabytek.pl
- Dom Loży w Kamiennej Górze, oprac. Wojciech Ulanecki, 1998
Komentarze
Wczytywanie komentarzy…