Dom Loży w Kamiennej Górze, sala na 98 miejsc przy stole

Dom Loży w Kamiennej Górze: klasycystyczna siedziba stowarzyszenia mieszczan z 1805 roku, projekt ucznia Langhansa, po latach ruiny ratowana przez gminę.

Piętrowy budynek z nowym czerwonym dachem i jasną elewacją, stojący przy skrzyżowaniu ulic.
Fot. Aw58, CC BY 4.0

Pierwszy projekt budynku przy dzisiejszej ulicy Okrzei przewidywał salę teatralną na piętrze i aulę piętro wyżej. Z teatru zrezygnowano, z owalnej auli też. Zbudowano prostokątną salę z podium dla orkiestry w połowie wysokości ściany. Przy długim stole siadało w niej 98 osób.

Projekt ucznia Langhansa

Dom zbudowano około 1805 roku dla kamiennogórskiego stowarzyszenia. Przed wojną nazywano go domem loży. Bywa też nazywany resursą, czyli siedzibą klubu towarzyskiego zamożnych mieszczan. Zaprojektował go i zbudował Niederräcker, mistrz budowlany z Wałbrzycha, uczeń Carla Gottharda Langhansa. Jego autorstwo potwierdziły podpisy na projektach, które przed 1929 rokiem odnalazł kamiennogórski kupiec Salisch.

Pierwszy projekt pochodzi z 1797 roku i pokazuje duży budynek: z salą teatralną na pierwszym piętrze i aulą na drugim. W 1799 roku Niederräcker narysował nowy, proporcjonalnie mniejszy. Zrezygnował z sali teatralnej, ale zostawił owalną aulę z przylegającą do niej okrągłą salą, rotundą. Orkiestra miała w nim grać z wnęki schowanej w wysuniętej środkowej części fasady.

Dom zbudowano według projektu z 1799 roku, z poprawkami właśnie w auli. Ze względów oszczędnościowych zamiast owalu powstała prostokątna sala z dwoma przyległymi pomieszczeniami. Orkiestrę przeniesiono na podium w połowie wysokości ściany, żeby zmieścić w sali długi stół na 98 miejsc. Zmieniono też ozdoby okien.

Ten wpis to rozdział przewodnika po mieście Jak kupcy płótna zbudowali Kamienną Górę

Po wojnie

Po wojnie budynek przystosowano do innych celów. W latach 70. XX wieku korzystał z niego zakład przemysłu skórzanego. Później przeszedł w ręce prywatne i stopniowo niszczał. W 2013 roku stał zdewastowany i opuszczony, a w 2015 roku wybuchł w nim pożar.

W październiku 2018 roku, po śmierci ostatniego właściciela, dom w spadku przejęła gmina wiejska Kamienna Góra. Na pierwsze prace dostała 370 tysięcy złotych z programu Ministerstwa Kultury „Ochrona zabytków” i dołożyła własne pieniądze. Wystarczyło na najpilniejsze ratowanie: wymieniono belki stropu nad pierwszym piętrem i całą konstrukcję dachu, położono nowe pokrycie, przemurowano kominy i wywieziono gruz. We wrześniu 2024 roku budynek miał już nowy dach.

Jak wygląda dom

Dom Loży przy ulicy Okrzei 14 ma prostą, klasycystyczną bryłę z wysuniętą do przodu środkową częścią fasady. To w niej miało się kryć miejsce dla orkiestry z owalnej auli, której ostatecznie nie zbudowano. Przed wojną ulica nazywała się Wallstrasse.

Udostępnij Facebook
Źródła

Karty ewidencyjne zabytku — Narodowy Instytut Dziedzictwa, zabytek.pl

Źródła internetowe

Komentarze

Wczytywanie komentarzy…

    Dodaj komentarz

    0 / 2000

    Kamienna Góra: inne miejsca

    Cały przewodnik po Kamiennej Górze

    Kamienna Góra · 13 listopada 2026

    Dworzec w Kamiennej Górze, którym przyjechał cesarz

    Dworzec w Kamiennej Górze: neogotycki budynek z 1869 roku z wieżyczkami, stacja na odgałęzieniu Śląskiej Kolei Górskiej i dawny węzeł z liniami do Okrzeszyna i Kowar.

    Kamienna Góra · 13 listopada 2026

    Fabryka Grünfelda w Kamiennej Górze, płótno w pałacu

    Fabryka Grünfelda w Kamiennej Górze: tkalnia lnu z 1862 roku połączona ze szwalnią, z gmachem z lat 80. XIX wieku urządzonym jak pałac, z ośmiobocznym holem pod kopułą.

    Kamienna Góra · 13 listopada 2026

    Kamienica pod nr 16 w Kamiennej Górze, w której gościł car

    Kamienica przy placu Wolności 16 w Kamiennej Górze: barokowa rezydencja lniarza von Klugego, potem Dornów, w której gościli car Mikołaj I i królowa Elżbieta Pruska.

    Kamienna Góra · 13 listopada 2026

    Dom z datą 1695 i inne kamienice przy ulicy Miarki

    Kamienice przy ulicy Miarki w Kamiennej Górze: barokowa winiarnia Traube z datą 1695 w szczycie, dom z podcieniami z XVIII wieku i dawny hotel Walischa.

    Kamienna Góra · 13 listopada 2026

    Kamienice z podcieniami na rynku w Kamiennej Górze

    Kamienice rynku w Kamiennej Górze: barokowe domy kupców z XVIII wieku z podcieniami, datami w portalach, godłem z kotwicą i miejskim pałacem z 1730 roku.

    Kamienna Góra · 13 listopada 2026

    Kościół Bożego Ciała w Kamiennej Górze, odwrócony w 1884 roku

    Kościół Bożego Ciała w Kamiennej Górze: świątynia z 1560 roku przed Bramą Dolną, lazaret w wojnie siedmioletniej, w 1884 przebudowana tak, że prezbiterium zamieniło się z nawą.

    Kamienna Góra · 13 listopada 2026

    Kościół Łaski w Kamiennej Górze, świątynia z cesarskiej zgody

    Kościół Łaski w Kamiennej Górze: barokowa świątynia ewangelików z lat 1709–1720 na planie krzyża, wzorowana na sztokholmskim kościele św. Katarzyny.

    Kamienna Góra · 13 listopada 2026

    Kościół Piotra i Pawła w Kamiennej Górze, fara dwóch wyznań

    Kościół św. Piotra i Pawła w Kamiennej Górze: gotycka fara wzmiankowana pod koniec XIII wieku, ewangelicka przez kilkadziesiąt lat, z amboną Lachela i epitafiami.

    Kamienna Góra · 13 listopada 2026

    Ratusz w Kamiennej Górze i fryz o obronie przed husytami

    Ratusz w Kamiennej Górze: gmach z lat 1904–1905 z kamiennym fryzem o obronie miasta w 1426 roku, płaskorzeźbami tkaczy i piwowarów oraz witrażami fundowanymi przez fabrykantów.

    Kamienna Góra · 13 listopada 2026

    Zamek Grodztwo, rezydencja Schaffgotschów i Stolbergów

    Zamek Grodztwo w Kamiennej Górze: renesansowa rezydencja kanclerza Hansa Schaffgotscha nad Bobrem, gościna króla i cara w 1813 roku, cesarski ślub w 1904 i pożar w 1964.

    Otwórz pełną mapę ↗