Instytut kształcący nauczycieli szkół elementarnych przeniesiono do Radzymina z Łowicza w 1843 roku. Gmach, który dla niego wzniesiono przy ulicy Konstytucji 3 Maja, mieści dziś Liceum Ogólnokształcące imienia Cypriana Kamila Norwida. Stoi na terenie wytyczonym kilkadziesiąt lat wcześniej, przy regulacji miasta przeprowadzonej przez księżną Eleonorę Czartoryską.
Dlaczego szkoła trafiła akurat do Radzymina
Właścicielami miasta była wtedy rodzina Krusensternów, która w Radzyminie nie mieszkała i zarządzała majątkiem przez wynajętych pełnomocników. Chcąc ożywić miasto gospodarczo, doprowadzili do przeniesienia Instytutu i podarowali pod niego teren wraz z dużym ogrodem. Zachowane plany pokazują, że początkowo szkołę zamierzano postawić po północnej stronie ulicy, bliżej centrum. Lokalizację zmieniono na obecną.
Kamień węgielny położono 6 sierpnia 1843 roku, a budowę ukończono rok później. Takie daty podaje karta ewidencyjna zabytku, czyli szczegółowy opis sporządzany przez konserwatora, i to jej wersję przyjmujemy tutaj. Gmina podaje inaczej: 6 lipca 1843 roku i oddanie gmachu do użytku we wrześniu 1845.
Projekt wyszedł spod ręki Antoniego Corazziego, tego samego architekta, który zaprojektował w Warszawie Teatr Wielki i Pałac Staszica. Radzymiński gmach jest utrzymany w skromnym klasycyzmie, a budowę sfinansowało Ministerstwo Oświaty Królestwa Polskiego. Na dwupiętrowy murowany budynek mieszczanie radzymińscy mówili po prostu „gmach”. Postawiono go na planie litery L, z dwoma skrzydłami tej samej długości. Od podwórza dostawiono budynek gospodarczy ze stajniami, również w kształcie L, tak że oba tworzyły niezamknięty dziedziniec. Rozebrano go w 2000 roku ze względu na stan techniczny.
Kto tu uczył
Instytut miał cztery klasy i internat na około sto osób. Nauka była najpierw dwuletnia, potem czteroletnia.
Wśród wykładowców byli ksiądz Józef Hollak, prefekt szkoły i późniejszy biskup sejneński, oraz ojciec Jana Baudouina de Courtenay, jednego z twórców nowoczesnego językoznawstwa. Sam Jan urodził się w Radzyminie.
Koniec Instytutu i późniejsze losy gmachu
Szkoła działała do 1862 roku. Rok wcześniej wielki pożar strawił Radzymin i w mieście zabrakło kwater dla uczniów, więc Instytut przeniesiono do Konina, a stamtąd do Siennicy.
Budynek zajęło wojsko, potem przystosowano go dla władz powiatowych. Na przełomie XIX i XX wieku znajdował się prawdopodobnie przez pewien czas w rękach prywatnych. Do funkcji szkolnej wrócił po II wojnie światowej, jako Liceum Pedagogiczne. W maju 1959 roku spłonęły drewniana konstrukcja dachu, jego pokrycie i strop piętra. Odbudowę według projektu Pracowni Konserwacji Zabytków prowadzono w latach 1960–1963: stropy parteru i piętra wymieniono na murowane, klatki schodowe na betonowe, piece zastąpiono centralnym ogrzewaniem z własną kotłownią.