Wiatrak holender w Polkowicach: pierwszy młyn na prąd

Wiatrak holender w Polkowicach: ceglany młyn Zimmerlingów z lat 80. XIX wieku, pierwszy w okolicy na prąd, po latach ruiny odbudowany jako centrum z punktem widokowym.

Ceglany wiatrak holender w Polkowicach z odtworzonymi skrzydłami, obok niski, nowoczesny pawilon z dużymi szybami.
Fot. Andrzej Otrębski, CC BY-SA 4.0

Przy drodze krajowej nr 3, przy ulicy Młyńskiej , stoi ceglany wiatrak o owalnej bryle. Był pierwszym ceglanym wiatrakiem w Polkowicach i okolicy, a potem pierwszym tutejszym młynem na prąd. Przez kilkadziesiąt lat stał jako ruina, dziś ma znów skrzydła i punkt widokowy na szczycie.

Holender w miejscu spalonego koźlaka

Wcześniej stał tu drewniany wiatrak typu koźlak, czyli taki, w którym cały drewniany budynek młyna obracano na słupie pod wiatr. Należał do rodziny Reichel i spłonął w 1846 roku. Na jego miejscu w latach 80. XIX wieku stanął murowany holender. W takim wiatraku stoi nieruchoma wieża, a pod wiatr obraca się tylko jej szczyt ze skrzydłami. Budowę nadzorował nowy właściciel, Ernest Zimmerling. Wyposażył młyn także w maszynę parową.

Ten wpis to rozdział przewodnika po mieście Dwa ratusze i wiatrak: stare Polkowice w zagłębiu miedzi

Pierwszy młyn elektryczny w okolicy

W 1911 roku syn Ernesta, Paul Zimmerling, rozbudował młyn i postawił przy nim kilka budynków gospodarczych. Podłączył go też do prądu z elektrowni Leopolda Wierzejewskiego. Polkowicki wiatrak stał się w ten sposób pierwszym zelektryfikowanym młynem w okolicy. Skrzydła dalej napędzały żarna i złożone mechanizmy, ale młyn miał już też prąd. Według jednych przekazów młyn pracował do lat 20. XX wieku, według innych do lat 40.

Ruina po wojnie

Po drugiej wojnie światowej właściciele opuścili młyn, a jego zabudowania niszczały. W czasach PRL zniszczono całkowicie budynki gospodarcze, skrzydła wiatraka i obrotowy szczyt, na którym się obracały. Na początku lat 90. ruinę kupił prywatny inwestor. Zapowiadał odbudowę, ale z młynem nic nie zrobił.

W grudniu 2015 roku wiatrak kupiła gmina Polkowice. Zabezpieczono to, co zostało, i ogłoszono przetarg. Remont ruszył w 2019 roku i kosztował około 9 milionów złotych.

Centrum Edukacji Multimedialnej

Wiatrak dostał nowe skrzydła, odbudowano część mieszkalną, a na szczycie urządzono punkt widokowy z panoramą Polkowic. Obok stanął nowy pawilon, połączony z wiatrakiem witrażami wykonanymi tradycyjną metodą. Przedstawiają ważne wydarzenia z dziejów miasta, w tym pierwsze i drugie nadanie Polkowicom praw miejskich. Drugie nadanie przypada na 1 stycznia 1967 roku, gdy miasto, które straciło prawa miejskie po wojnie, odzyskało je, rosnąc przy kopalniach miedzi.

Wiatrak prowadzi Centrum Kultury w Polkowicach jako Centrum Edukacji Multimedialnej. W murach jest czternaście punktów multimedialnych ścieżki „Śladami historii Polkowic”. Opowiadają o przeszłości miasta i o górnictwie, są też gry i quizy o regionie i wydobyciu rud miedzi. Trasa prowadzi w górę, w stronę skrzydeł, obok okien z widokiem na okolicę, i kończy się na szczycie wiatraka.

Udostępnij Facebook
Źródła

Źródła internetowe

Komentarze

Wczytywanie komentarzy…

    Dodaj komentarz

    0 / 2000

    Polkowice: inne miejsca

    Cały przewodnik po Polkowicach
    Otwórz pełną mapę ↗