Kościół św. Michała w Polkowicach i malowany strop z 1683

Kościół św. Michała Archanioła w Polkowicach: budowla z 1679 roku, ołtarz za dżumę z 1680, zamknięcie przez wstrząsy górnicze i strop ze świętymi odkryty w 1993.

Jasny kościół św. Michała Archanioła w Polkowicach z falistym szczytem fasady, stromym dachem i kwadratową wieżą, przed nim zielony trawnik i drzewa.
Fot. Zetem, CC BY-SA 3.0 PL

Najstarszy kościół Polkowic stoi w południowo-zachodnim narożniku dawnego miasta, przy placu Kościelnym . W 1985 roku zamknięto go, bo wstrząsy górnicze pogłębiły jego zniszczenia. Podczas remontu w 1993 roku na deskach drewnianego stropu odkryto malowidła z 1683 roku.

Od drewnianej świątyni do kościoła z 1679 roku

Pierwsze wzmianki o kościele w Polkowicach pochodzą z lat 1366 i 1376. Była to prowizoryczna, drewniana świątynia w południowo-zachodnim narożniku miasta. W 1399 roku proboszczem był ksiądz Johanes Pisetz. W 1510 roku dobudowano kaplicę św. Anny, a pod koniec średniowiecza zaczęto przebudowywać kościół z cegły i kamienia.

Dzisiejsza budowla o jednej nawie, w formach gotyckich, pochodzi z 1679 roku. W 1690 roku stanęła wieża. Na jej dachu umieszczono drzewce z pozłacaną kulą, chorągiewkę wskazującą kierunek wiatru, z postacią św. Michała Archanioła, i krzyż. Nad drzwiami wieży wmurowano tablicę z napisem, który głosi, że wieżę wzniesiono dla chwały Boga, na cześć Chrystusa i św. Michała Archanioła w latach 1686–1690.

Kamienna tablica w murze wieży z herbem pośrodku, niemieckim napisem i rokiem 1686 oraz datami do 1690.
Kamienna tablica w murze wieży z herbem pośrodku, niemieckim napisem i rokiem 1686 oraz datami do 1690. Fot. Andrzej Otrębski, CC BY-SA 4.0

W czerwcu 1768 roku drewniany gont na dachu dzwonnicy zastąpiono dachówką. Front kościoła, utrzymany w stylu renesansowym, odnowiono w 1904 roku. Na jego górnych narożnikach stoją urny, a we wnęce przedsionka figura św. Michała. Na północnej ścianie kościoła i przy wejściu do wieży wmurowano kamienne płyty nagrobne z płaskorzeźbami.

Dwie kamienne płyty nagrobne wmurowane w ścianę kościoła, z płaskorzeźbionymi postaciami mężczyzny i kobiety w długich szatach.
Dwie kamienne płyty nagrobne wmurowane w ścianę kościoła, z płaskorzeźbionymi postaciami mężczyzny i kobiety w długich szatach. Fot. Andrzej Otrębski, CC BY-SA 4.0
Ten wpis to rozdział przewodnika po mieście Dwa ratusze i wiatrak: stare Polkowice w zagłębiu miedzi

Wnętrze i ołtarz za dżumę z 1680 roku

W 1680 roku Polkowice nawiedziła dżuma. Po epidemii proboszcz, burmistrz i rada miasta ufundowali ołtarz ku czci św. Sebastiana, a wydarzenia z tamtych czasów upamiętniono na obrazie.

Ołtarz główny jest neogotycki. Stoją w nim figury św. Michała Archanioła, aniołów i czterech ewangelistów, przeniesione po wojnie z kaplicy cmentarnej. Boczny ołtarz Świętego Krzyża służył kiedyś jako główny. W 1962 roku umieszczono w nim obraz Matki Bożej Nieustającej Pomocy. Obok ołtarza wmurowano kamień nagrobny z drugiej połowy XVII wieku.

Wnętrze kościoła: ołtarz główny w głębi pod łukiem, po bokach ciemne ołtarze boczne, nad nawą kryształowy żyrandol i strop z ornamentem.
Wnętrze kościoła: ołtarz główny w głębi pod łukiem, po bokach ciemne ołtarze boczne, nad nawą kryształowy żyrandol i strop z ornamentem. Fot. Andrzej Otrębski, CC BY-SA 4.0

W nawie, naprzeciw ołtarza, od 1964 roku wisi obraz Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny, wcześniej schowany za ołtarzem głównym. Stoi tu też renesansowa chrzcielnica. Renesansową ambonę zdobią figury św. Pawła, Aarona, Mojżesza i św. Piotra. Kaplica św. Anny ma gotyckie sklepienie i neogotycki ołtarz. Organy zbudował prawdopodobnie w 1854 roku Robert Miller z Wrocławia. W 1965 roku, po odnowieniu, zagrały znowu po latach przerwy.

Powojenni proboszczowie

Po wojnie parafią opiekował się jeszcze ksiądz Johannes Doering. Ksiądz Eugeniusz Korczyński w latach 1961–1963 naprawił przeciekający dach i wylał betonowy chodnik wokół kościoła. Ksiądz Aleksander Matyka, proboszcz w latach 1964–1973, założył nową instalację elektryczną, a cementową posadzkę wymienił na lastryko, czyli posadzkę z drobnych kamyków zatopionych w cemencie i wygładzonych. Pomalowano wnętrze, kupiono nowe kinkiety i obraz Matki Boskiej Częstochowskiej, postawiono nowy ołtarz, przy którym ksiądz odprawia twarzą do wiernych. W 1967 roku dach pokryto nową dachówką i sprowadzono dwa konfesjonały. Do 1973 roku kościół otynkowano, zrobiono nowe balustrady i przesunięto ołtarz główny pod ścianę. Za księdza Kazimierza Nawrotka w 1974 roku wyremontowano przedsionek. W 1984 roku parafię przejął ksiądz kanonik Ludwik Kośmidek.

Kościół zamknięty przez wstrząsy górnicze

W połowie lat 80. kościół był w złym stanie, a wstrząsy górnicze jeszcze pogłębiły zniszczenia. W lutym 1985 roku go zamknięto. W tym samym roku kopalnia „Rudna” zabezpieczyła budynek. To nie wystarczyło i kopalnia jeszcze raz chroniła go przed wstrząsami.

W latach 1992–1995 kościół przeszedł generalny remont. Latem 1993 roku na deskach stropu odkryto malowidła. Na prostokątnych drewnianych polach przedstawiono ośmiu świętych: Zygmunta, Hieronima z lwem, Weronikę, Grzegorza, Rozalię, Rocha z aniołkiem, Augustyna i Ambrożego. Malowidła na drewnianym stropie powstały w 1683 roku i wpisano je do rejestru zabytków.

Drewniany strop podzielony na prostokątne pola z szarym roślinnym ornamentem, w części pól malowane postacie świętych.
Drewniany strop podzielony na prostokątne pola z szarym roślinnym ornamentem, w części pól malowane postacie świętych. Fot. Andrzej Otrębski, CC BY-SA 4.0

Oprócz murów w kościele wymieniono prawie wszystko, od sufitu po posadzkę. Dach pokryto blachą miedzianą, odnowiono elewację, na wieży zawisła nowa kula.

Dzwony, witraże i organy

Odnowiono ołtarze, figury i obrazy. W 1993 roku zainstalowano trzy nowe dzwony, a w 1996 roku w oknach wstawiono witraże ufundowane przez ofiarodawców. W 2000 roku zniszczone organy rozebrano i zbudowano nowe, mechaniczne, z dwiema klawiaturami dla rąk i jedną dla nóg. Ich szafa jest z dębu, a fasada, w stylu neogotyckim, ma pięć części. Odnowiono też stacje Drogi Krzyżowej, balustrady i ołtarz, na którym zamiast obrazu Matki Bożej Nieustającej Pomocy stoi dziś jedna z większych figur kościoła.

Udostępnij Facebook
Źródła

Źródła internetowe

Komentarze

Wczytywanie komentarzy…

    Dodaj komentarz

    0 / 2000

    Polkowice: inne miejsca

    Cały przewodnik po Polkowicach
    Otwórz pełną mapę ↗